ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ 5ο ΦΥΛΛΑΔΙΟ

Επιμέλεια   ασκήσεων  και  απαντήσεων  : Τσιαχρής  Κώστας

Α.  Να   γράψετε  τα  συνώνυμα  των  παρακάτω   λέξεων

1.	Με   εκλιπαρούσε    να   του  επιτρέψω  να   φύγει
2.	Αντικρούω  τα   επιχειρήματα   των  αντιπάλων
3.	Πρόκειται  για  έναν   βλάσφημο  άνθρωπο
4.	Οι  εχθροί   της  δημοκρατίας   βυσσοδομούν   αδιάκοπα
5.	Αδημονούσε   να  πάρει  το   πτυχίο  του
6.	Τα   περισσότερα  από  εκείνα  που  ονειρεύτηκε  έμειναν   ανεκτέλεστα
7.	Τα  βάσανά  μας   ήταν  ανεκδιήγητα
8.	Καταδικάστηκε   για  ιδιοποίηση   χρήματος
9.	Στη   γεωργία  ο  καιρός  είναι  ο  κατεξοχήν  αστάθμητος  παράγοντας
10.	Η  επίθεση  των  αντιπάλων  ήταν  ενορχηστρωμένη
11.	Της   καταλογίζουν   ως  μειονέκτημα  τη  μεγάλη  ευαισθησία  της
12.	Οι  γραπτοί  νόμοι  διέπουν   τις  σχέσεις  των  ανθρώπων
13.	Οι   ανεπιτυχείς  εκστρατείες  του  Δαρείου  κατά  της  Ελλάδας   αμαύρωσαν  τη  φήμη  του
14.	Φαινόμενα  όπως αυτά  του  κανιβαλισμού  προσιδιάζουν   σε  πρωτόγονες   κοινωνίες
15.	Η  αστυνομία  πέτυχε  την  εξάρθρωση  της  τρομοκρατικής   οργάνωσης
16.	Η   επιμονή  είναι  πολύτιμος  αρωγός  στον  αγώνα  του  ανθρώπου  για  επιβίωση
17.	Οι   αθλητές   δεν  προγυμνάστηκαν  αρκετά
18.	Έχει   ευπαθή   υγεία
19.	Η   διαλεύκανση    του   εγκλήματος
20.	Οι  ισχυρισμοί  του  κατηγόρου   είναι   αποκυήματα  της   φαντασίας   του

Β. Να  γράψετε   τα  αντώνυμα   των  λέξεων

1.	Διακρίνεται  για  την   εμβρίθεια  του  πνεύματός  του
2.	Εξαιτίας  της   ξαφνικής  νεροποντής    αδρανοποιήθηκε  όλος   ο  κρατικός  μηχανισμός
3.	Τα  σχέδιά  μας  για  το   μέλλον  είναι   ουτοπικά
4.	Οι  διαπραγματεύσεις    καθυστερούν   εξαιτίας  της  αδιαλλαξίας   των  αντιπάλων
5.	Οι  φράουλες  είναι   ευπαθή   φρούτα
6.	Έρχεται   συχνά  στην περιοχή  μας
7.	Είναι   σημαντικό  να  είναι  κανείς  αυτεξούσιος
8.	Είναι  πιο  εύκολο  να  συνεννοηθείς  με  τους   ομόγλωσσους
9.	Ο   πόνος   του  έρωτα   είναι    ανυπόφορος
10.	Το  έργο  υπήρξε  αποτέλεσμα   εξαιρετικής   φιλοπονίας

Γ. Να   γράψετε   συνώνυμες  λέξεις   για    τις   διαφορετικές  σημασίες  της  λέξης  «σύσταση»

·         Η  σύσταση  των  φαρμάκων  και  των  καλλυντικών   αναγράφεται   στη  συσκευασία  τους 

·         Οι   αδιόριστοι   εκπαιδευτικοί  προχώρησαν  στη  σύσταση   συλλόγου

·         Ύστερα  από  σύσταση  του  οδοντογιατρού του , άρχισε  να  βουρτσίζει  τα  δόντια  του  μετά  από  κάθε  γεύμα

·         Σας  παρακαλούμε  να  μας  δώσετε  τη  σύστασή  σας  , για  να  σας  αποστείλουμε  το    δώρο  που  κερδίσατε

Δ. Να  εντοπίσετε  και   να  διορθώσετε  τα   λάθη  από  γραπτά  δοκίμια   μαθητών

1.       Η   στάση     της  ελληνικής     πολιτείας    απέναντι   στους   οικονομικούς  μετανάστες   είναι  ακατανόμαστη

2.       Οι    προαναφερθέντες   ενέργειες  μπορούν   να   δώσουν  ικανοποιητική  λύση  στο  πρόβλημα   της  ανεργίας 

3.       Πολλοί   ωστόσο  νέοι  εμφορούνται   με  αγνά   συναισθήματα   για  την   πατρίδα   τους

4.       Οι  πνευματικοί  άνθρωποι   αποδίδονται   σε   υπεράνθρωπες   προσπάθειες   για   την  αντιμετώπιση   των  προβλημάτων     της  κοινωνίας

5.       Αρκετοί     μαθητές  με   μαθησιακά  προβλήματα   ειρωνεύονται  από  τους   συμμαθητές  τους

6.       Οι   ανθρώπινες   ελευθερίες    σέβονται  μόνο  στις   αληθινά   δημοκρατικές    κοινωνίες

7.       Οι   νόμοι  για  την  παιδεία  πρέπει  να  επεξεργαστούν   από    επιτροπές  στις  οποίες   θα  συμμετέχουν  και   διανοούμενοι

8.       Πολλές   εκθέσεις  απεικονίζουν  την  κατάσταση   των   ανθρώπων  του  Τρίτου  Κόσμου  υποφέροντας   από  την  πείνα  και  τις  αρρώστιες

9.       Πολλές   κυβερνήσεις   στερούν  τους  πολίτες  από   το  δικαίωμα   της  ελεύθερης  έκφρασης

10.   Υπάρχουν  όμως  δημόσιοι  υπάλληλοι  που  διαφέρουν  με  τους  συναδέλφους  τους  στη  νοοτροπία

Ε. Να    αντιστοιχήσετε   τις  λέξεις  της  πρώτης   στήλης   με   τις  ομόρριζές  τους   στη  δεύτερη   στήλη

Α’	Β΄
1.       έκκριση	α. όραμα
2.       παρέκκλιση	β. ράγισμα
3.       σχήμα	γ. έγκλιση
4.       πρόκληση	δ. κατοχή
5.       έκρηξη	ε. τμήμα
6.       τομέας	στ. κάλεσμα
7.       πρόσωπο	ζ.  κριτής

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ : 4ο ΦΥΛΛΑΔΙΟ

Α.  Να   γράψετε  τα  συνώνυμα   των λέξεων  με  τα  έντονα  γράμματα

1.	Οι  δημότες   αποφάσισαν  να  καλλωπίσουν  τις   πλατείες  της  πόλης  τους
2.	Ιδιοποιούμαι   την   εξουσία
3.	Η  αναχαίτιση   του  πληθωρισμού    είναι  δύσκολο  έργο
4.	Ο  διασυρμός   των   εγκληματιών   στους  δρόμους  των πόλεων  αποτελούσε  μέρος  της  ποινής   σε  παλιότερες  εποχές
5.	Δεν  πρέπει  να  κρίνουμε  κάποιον  από την αμφίεσή  του
6.	Στη   σύγχρονη   κοινωνία  έχει  επέλθει  κορεσμός  από   υλικά   αγαθά
7.	Πρέπει  να   επιταχύνουμε   την   ανάκαμψη  της  οικονομίας
8.	Το   ψύχος   έχει  επιταθεί   τις   τελευταίες  μέρες
9.	Η   συμπεριφορά  του  μου  έκανε   αλγεινή  εντύπωση
10.	Χρειάστηκαν  πολλές  μάχες  για την  κατίσχυση  των  Γερμανών  στην  Ευρώπη
11.	Τα  λόγια  του  δεν  έχουν   ειρμό
12.	Στο   πρόσωπό τους   απλωνόταν  μία  αδιόρατη   θλίψη
13.	Μία   αδυσώπητη   μοίρα   με  κατατρέχει   σε  όλη της   διάρκεια  της  ζωής  μου
14.	Εφησυχάζει  με  τη σκέψη ότι  άλλοι  θα  φροντίσουν  για  την  αντιμετώπιση  του  προβλήματός   του
15.	Μέρες  τώρα   δουλεύει   χωρίς  ανάπαυλα
16.	Οι    Αθηναίοι   προσπορίζονταν   τα   αναγκαία  αγαθά   από  τη  Σηστό
17.	Αυτό  που  με ενοχλεί  στους  σημερινούς  νέους   είναι   ο  πιθηκισμός  τους
18.	Όλη  η ζωή  του  ήταν   ακηλίδωτη
19.	Η  αδικία   σε  βάρος  των   μισθωτών  είναι  κατάφωρη
20.	Παρακολουθούσε    εμβρόντητος  όσα  συνέβαιναν   στο  κοινοβούλιο

Β.  Να   γράψετε  τα  αντώνυμα   των  λέξεων  που   ακολουθούν

                                                                               

	Στην  αγορά   υπάρχει   ανεπάρκεια   αγαθών
	Οι  σοφιστές  υποστήριζαν  ότι  η  αλήθεια  είναι  σχετική
	Η  ευστάθεια  του   χαρακτήρα  ορισμένων ανθρώπων  είναι   εντυπωσιακή
	Ήταν  πολύ  αβρός   προς  τις  κυρίες
	Η  μεσολάβησή  του  ήταν    παράκαιρη  και   δεν  είχε  κανένα  αποτέλεσμα
	Τα   μέτρα  της  κυβέρνησης  ήταν   φιλολαϊκά
	Επώδυνος   τοκετός
	Ξαφνικά   βρέθηκε  μόνος  και  ανυπεράσπιστος
	Ο  φόνος  που  έγινε ήταν  απρομελέτητος
	Ο   παραλήπτης   του   μηνύματος

Γ. Στις   ακόλουθες  λέξεις  να  αντιστρέψετε  τη  σειρά   των   συνθετικών  και  να  σχηματίσετε    καινούργιες   σύνθετες  λέξεις [με το  α  συνθετικό  ως   β  και  το  β  ως  α]  

φιλόμουσος
φιλολαϊκός
δοσολογία
γραφομηχανή
χειρούργος
φέρελπις

Δ. Να    εντοπίσετε  και  να   διορθώσετε  τα  λάθη  που  υπάρχουν   στις  ακόλουθες  φράσεις  που  προέρχονται  από  δοκίμια   μαθητών

1.       Οι   χειριστές   του  δημόσιου   χρήματος  πρέπει  να  είναι   αδιάφθαρτοι

2.       Λίγοι   άνθρωποι  στη   σημερινή    εποχή    λειτουργούν   ενσυνείδητα  , τηρούν   δηλαδή   με   συνέπεια  τα  καθήκοντά  τους 

3.       Αρκετοί  μαθητές   επιλέγουν   απευθείας   το  πανεπιστήμιο  στο  οποίο  θα  σπουδάσουν , χωρίς  προηγουμένως  να   αναζητήσουν  πληροφορίες  γι’ αυτό

4.       Οι άντρες  στις  μουσουλμανικές  κοινωνίες  παραβαίνουν  τα  δικαιώματα  των  γυναικών

5.       Οι  μαθητές   πρέπει  να   έχουν   αδιάκριτα   τις  ίδιες  ευκαιρίες   για   εισαγωγή  στην  τριτοβάθμια   εκπαίδευση

6.       Πολλά  πράγματα  στη ζωή  μας  συμβαίνουν   έκτακτα  , χωρίς να τα  έχουμε  προγραμματίσει

7.       Οι  δήμοι  της  χώρας  οφείλουν  να   διοργανώνουν  περισσότερες   πολιτισμικές   εκδηλώσεις

8.       Η  ανεργία  στη  χώρα  μας   έχει  λάβει  ανέλεγκτες   διαστάσεις

9.       Τα  μνημεία  της   χώρας  μας  έλκουν  με την  ομορφιά   τους 

10.   Πολλοί  νέοι   καθίστανται  ανάπηροι  μετά  από   σοβαρά  τροχαία  ατυχήματα   

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ : ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΟΥ

        

Ηθική και οικουμενικές αξίες στον σημερινό κόσμο

Δύο Γάλλοι στοχαστές ανταλλάσσουν απόψεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα

    Πώς θα ήταν ένας κόσμος χωρίς ηθική; Με βάση αυτό το διαχρονικό φιλοσοφικό ερώτημα δύο Γάλλοι διαπρεπείς στοχαστές, ο Αξέλ Καν και ο Ζερόμ Μπεντέ ανταλλάσσουν απόψεις μέσα από τις στήλες της εφημερίδας Le Figaro.

      H ηθική συνδέεται άμεσα με τις αξίες. Για τον Αξέλ Καν, υπάρχουν δύο είδη αξιών: αυτές που έχουν τιμή και αυτές που είναι ανεκτίμητες, όπως οι ηθικές αξίες. Οι οικονομικές αξίες, που αφορούν τιμές και κέρδη, που είναι διαπραγματεύσιμες και που υπολογίζονται με μαθηματικές πράξεις, είναι οι αξίες που μπορούν να προσδιοριστούν και να εκτιμηθούν. Αντιθέτως, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό που μπορεί να ενδιαφέρει τους ανθρώπους, έχει άλλου είδους αξία, ανεκτίμητη. Στις ανεκτίμητες αξίες εγγράφονται και αξίες που χαρακτηρίζουμε οικουμενικές. Πολλοί, ωστόσο, θεωρούν ότι ακόμη και οικουμενικές αξίες, όπως τα δικαιώματα του ανθρώπου, υπόκεινται στη σχετικότητα.

        Για αυτό το τελευταίο ο Αξέλ Καν διατηρεί τις επιφυλάξεις του. Γνωρίζουμε καλά, λέει, ότι συχνά στην ιστορική πραγματικότητα, τα δικαιώματα του ανθρώπου προβλήθηκαν ως το επιχείρημα των παλαιών αποικιοκρατών, που έλεγαν ότι είχαν ως αποστολή τους να εκπολιτίσουν τους απολίτιστους. Δικαίως, λοιπόν, προβληματιζόμαστε όταν βλέπουμε σήμερα τους αυτοανακηρυχθέντες υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να αντιμετωπίζουν με σχετικότητα την ανθρώπινη ζωή, σε περιπτώσεις που οι ίδιοι εμπλέκονται σε πολεμικές συγκρούσεις. Μας πείθουν άραγε όλοι αυτοί όταν μιλούν για «πόλεμο χωρίς κανένα θύμα»; "Οχι ασφαλώς, διότι εννοούν κανένα θύμα στις δικές τους τάξεις, ανεξαρτήτως αν η άλλη πλευρά θρηνεί αμάχους, γυναίκες και παιδιά που σκοτώνονται από βόμβες. Όλοι αυτοί ξεχνούν ότι το πρώτο από τα δικαιώματα του ανθρώπου είναι η ζωή. Και η ζωή κάθε ανθρώπου έχει την ίδια αξία. Ο Aξέλ στρέφεται κατά της υποκρισίας της Δύσης, όσον αφορά στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Ο συνομιλητής του όμως, ο Zερόμ Μπεντέ, υπενθυμίζει ότι η Παγκόσμια Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δεν υπεγράφη μόνον από ορισμένους Δυτικούς. Ανάμεσα στους συντάκτες της ήταν, επί παραδείγματι, ένας Λιβανέζος κι ένας Ινδός. Είναι σφάλμα, επισημαίνει, να «δυτικοποιούμε» τα δικαιώματα του ανθρώπου, περιορίζοντας έτσι τον οικουμενικό τους χαρακτήρα. Επιπλέον, προσθέτει ο Μπεντέ, και οι λαοί που ζούσαν σε καθεστώς αποικιοκρατίας, όταν διεκδίκησαν την ανεξαρτησία τους, το έπραξαν στο όνομα των δικαιωμάτων του ανθρώπου, στα οποία περιλαμβάνεται το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης και της εθνικής κυριαρχίας στον φυσικό πλούτο.

       Μεταξύ των αξιών που συχνά περνούν σε δεύτερη μοίρα στη σημερινή εποχή, είναι και η προστασία του περιβάλλοντος. Παρότι πολιτικοί και πολίτες σπεύδουν να συμφωνήσουν αναφορικά με τη σημασία της οικολογίας, πολλές φορές, οι οικολογικές αξίες μένουν στο περιθώριο. Σύμφωνα με τον Αξέλ Καν, η οικολογία είναι μεν σχετικά καινούργια αξία στον βαθμό που συνδέεται με την επιστήμη της προστασίας των χλωρίδας και της πανίδας, στην πραγματικότητα όμως, η ιδέα του σεβασμού του περιβάλλοντος χρονολογείται από τον 18ο και τον 19ο αιώνα. Για τον Ζερόμ Μπεντέ, το κύριο χαρακτηριστικό της οικολογίας, ως αξίας, είναι το ότι συνδέεται με το αίσθημα ευθύνης απέναντι στις επόμενες γενιές.

       Από έναν διάλογο για τις αξίες δεν θα μπορούσε να λείπει η παράμετρος της προόδου. Για την ακρίβεια, της κρίσης της προόδου. Ηδη από τον 18ο αιώνα, υποστηρίζει ο Αξέλ Καν, η έννοια της προόδου βασίζεται σε δύο αντιλήψεις. Πρώτα, ότι «η γνώση είναι ισχύς και εξουσία». Με βάση αυτή την αντίληψη, οι δυτικές χώρες εργάστηκαν για την πρόοδο και την ανάπτυξη της τεχνολογίας, που είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία πλούτου. Η δεύτερη αντίληψη αφορά το ότι η πρόοδος, η γνώση, είναι ο συντομότερος δρόμος για την κατάκτηση του Καλού και του Αληθινού. Στο πλαίσιο αυτής της αντίληψης, η πρόοδος των επιστημών και της τεχνολογίας θα οδηγήσει στην κατάκτηση της ευτυχίας. O 20ος αιώνας γνώρισε σημαντική πρόοδο. Γνώρισε όμως και ανάλογη ευτυχία; Οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα αμφιβάλλουν.

       Στον 20ό αιώνα, λέει ο Ζερόμ Μπεντέ, λέξεις που αντιπροσωπεύουν ουσιαστικές έννοιες, έχασαν τη σημασία τους. O 20ος αιώνας έζησε τον «εκβαρβαρισμό της ιστορίας», όπως εύστοχα έχει γράψει ο ιστορικός Ζορζ Μος. Ο εκβαρβαρισμός αυτός μεταφράζεται σήμερα στο ότι το 90% των θυμάτων πολέμου είναι άμαχοι, σε αντίθεση με τις αρχές του 20ού αιώνα, όταν το 90% των θυμάτων ήταν στρατιωτικοί...

(Κείμενο από την εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 2.5.2004, συντομευμένο και ελαφρώς διασκευασμένο).

Να  συμπληρώσετε  το  διάγραμμα  του  κειμένου

ΠΡΟΛΟΓΟΣ	Το  βασικό  ερώτημα   στο  οποίο  προσπαθούν να  δώσουν   απάντηση  δύο  Γάλλοι  διανοητές	........................................... .......................................... ...........................................
ΚΥΡΙΟ  ΜΕΡΟΣ	α. Τα  δύο  είδη  αξιών  , σύμφωνα  με τον  Αξέλ   Καν β]Στις  οικουμενικές  αξίες  ανήκουν και  τα   :  γ]Η  διαφορετική  άποψη   του  Καν  και  του   Μπεντέ  για   τα  ανθρώπινα   δικαιώματα  δ]Οι  απόψεις  τους   για  την  οικολογία   ως  σύγχρονη  αξία  [η  οποία   βέβαια  παραμελείται ] ε]Οι  δύο  αντιλήψεις  για  την  έννοια  της  προόδου  , σύμφωνα  με τον   Αξέλ  Καν	i]........................................... ............................................... ............................................... ii]............................................. ................................................. ..................................................              .................................................. i]Αξέλ   Καν  : ............................ ................................................. .................................................. ................................................... ................................................... ................................................... .................................................... .................................................... ii]Ζερόμ  Μπεντέ   : ..................... ................................................. .................................................. ................................................... ................................................... ................................................... .................................................... .................................................... i]Αξέλ   Καν  : ............................ ................................................. .................................................. ................................................... ................................................... ................................................... ii]Ζερόμ  Μπεντέ   : ..................... ................................................. .................................................. ................................................... ................................................... ................................................... α]........................................................... ............................................................... ............................................................... ............................................................... ................................................................ β]............................................................. ................................................................. ................................................................. ................................................................ ................................................................
ΕΠΙΛΟΓΟΣ	Ο   εκβαρβαρισμός  του   20ου  αιώνα  αποδεικνύεται  από :	................................................................ ................................................................. ................................................................ ................................................................ .................................................................

2ο   ΚΕΙΜΕΝΟ

ΚΕΙΜΕΝΟ   : Εννοιολογική  σύγχυση  και  πολιτική  εκμετάλλευση  [σχολικό  βιβλίο]

Να  απαντήσετε   σύντομα  στις  ακόλουθες  ερωτήσεις   με  βάση  το  περιεχόμενο  του  κειμένου

Α.Ο  συγγραφέας   υποστηρίζει  ότι  σήμερα   δεν  υπάρχουν  ανθρώπινα  δικαιώματα   και  για να  το  αποδείξει  , παρουσιάζει  πρώτα      τις   προϋποθέσεις   που  είναι   απαραίτητες  για  την  ύπαρξη  των  ανθρώπινων   δικαιωμάτων .  Να   τις  εντοπίσετε  στις     δύο  πρώτες  παραγράφους  του  κειμένου  και  να  τις    απαριθμήσετε  .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Β. Πως  ο  συγγραφέας  αποδεικνύει  σύμφωνα  με την  3η  παράγραφο   ότι  πρέπει να μιλάμε  μόνο  για  πολιτικά  και  αστικά  δικαιώματα  και  όχι  για  ανθρώπινα ; Απαριθμήστε  τις  αποδείξεις  του  

.....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Γ. Ποια  είναι  η  κατάσταση  στον  σημερινό  κόσμο  όσον  αφορά  στο  σεβασμό  των  δικαιωμάτων  των  ανθρώπων ;

......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Δ.Ποιος  θα μπορούσε  να  παραχωρήσει    πραγματικά   ανθρώπινα  δικαιώματα ; 

.........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................