ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ : ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ

Επιμέλεια  απαντήσεων  Κώστας  Τσιαχρής 

Α.  Να μεταφέρετε  από τον  ευθύ  στον πλάγιο λόγο ή το αντίστροφο  τα ακόλουθα  παραδείγματα  με  όλους  τους  δυνατούς  τρόπους

1.	Οὐκ ἄν ἀποδοίημεν τοὺς νεκρούς.	Εἶπον ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ………………………………………. ……………………………………….
2.	Οὐδεμία ἡμῖν ἀπὸ Κερκύρας τιμωρία ἔσται.	Ἔγνωσαν   Επιδάμνιοι ……………………………………….. ……………………………………….. ……………………………………….. ……………………………………….. ……………………………………….. ……………………………………….. ………………………………………..
3.	……………………………… ………………………………. ……………………………….	Ἠξίουν Πύλον τοὺς Λακεδαιμονίους σφίσι ἀποδοῦναι.
4.	……………………………… ………………………………. ……………………………….	Οὗτος ἡγεῖτο ἀξίους εἶναι τούτους μηδὲν πάσχειν ὑφ’ ἡμῶν.
5.	Πῶς ἂν οἶκος εὖ οἰκηθείη;	Επεσκοπουμεν ………………….. ……………………………………… ………………………………………

Β. Να   μετατρέψετε  τις   μετοχές  σε  δευτερεύουσες  προτάσεις  , αφού  αναγνωρίσετε  το είδος  του

ΠΡΟΤΑΣΗ	ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ   -     ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ  ΜΕΤΟΧΗΣ
1.       Τὰ αὐτὰ δὲ λέγοντος τοῦ Μάρδου, βασιλεὺς ἔφη
2.       Ταῦτα ἀκούσας Ἀρταξέρξης ἐπῄνεσε μὲν τὸν ἄνδρα
3.       ὁ ἀποφαινόμενος περὶ τῶν ἰδίων παίδων οὕτω δικαίως
4.       ἐὰν φωραθῇ ἀδικῶν ἕτερα
5.     σὺ δὲ ἄνθρωπος ὤν, θηρίου γίνῃ χαλεπώτερος

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 

1.	Οὐκ ἄν ἀποδοίημεν τοὺς νεκρούς.	Εἶπον  : α] ὅτι  οὐκ ἄν ἀποδοῖεν   τοὺς νεκρούς. β] οὐκ ἄν ἀποδοῦναι  τούς  νεκρούς
2.	Οὐδεμία ἡμῖν ἀπὸ Κερκύρας τιμωρία ἔσται.	Ἔγνωσαν   Επιδάμνιοι α] ὅτι οὐδεμία σφίσιν  ἀπὸ Κερκύρας τιμωρία ἔσοιτο β] οὐδεμίαν  σφίσιν  ἀπὸ Κερκύρας τιμωρίαν ἔσεσθαι γ] οὐδεμίαν  σφίσιν  ἀπὸ Κερκύρας τιμωρίαν  ἐσομένην
3.	Ὦ Λακεδαιμόνιοι,  ἀπόδοτε  ἡμῖν  Πύλον	Ἠξίουν Πύλον τοὺς Λακεδαιμονίους σφίσι ἀποδοῦναι.
4.	Ἂξιοι  εἰσίν οὗτοι  μηδὲν πάσχειν ὑφ’ ἡμῶν.	Οὗτος ἡγεῖτο ἀξίους εἶναι τούτους μηδὲν πάσχειν ὑφ’ ἡμῶν.
5.	Πῶς ἂν οἶκος εὖ οἰκηθείη;	Ἐπεσκοποῦμεν  ὅπως  ἂν οἶκος εὖ οἰκηθείη

ΠΡΟΤΑΣΗ	ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ   -     ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ  ΜΕΤΟΧΗΣ
1.       Τὰ αὐτὰ δὲ λέγοντος τοῦ Μάρδου, βασιλεὺς ἔφη	Αιτιολογική  μετοχή  Ανάλυση :  ἐπεί  ἔλεγε  ὁ Μάρδος ...
2.       Ταῦτα ἀκούσας Ἀρταξέρξης ἐπῄνεσε μὲν τὸν ἄνδρα	Χρονική μετοχή  Ανάλυση  :  ἐπεί  ἤκουσεν  Ἀρταξέρξης….
3.       ὁ ἀποφαινόμενος περὶ τῶν ἰδίων παίδων οὕτω δικαίως	Αναφορική  μετοχή Ανάλυση  :Οὗτος  ὅς  ἀποφαίνεται …
4.       ἐὰν φωραθῇ ἀδικῶν ἕτερα	Κατηγορηματική  μετοχή Ανάλυση  : ὅτι   ἀδικεῖ
5.     σὺ δὲ ἄνθρωπος ὤν, θηρίου γίνῃ χαλεπώτερος	Εναντιωματική  μετοχή Ανάλυση  :  εἰ καί  ἄνθρωπος   εἶ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

Α. Να αναγνωρίσετε τον τρόπο ανάπτυξης των παραγράφων

1. Η παράγραφος αναπτύσσεται με αίτιο και αποτελέσματα .

2. Η παράγραφος αναπτύσσεται με ορισμό

3. Η παράγραφος αναπτύσσεται με αίτιο και αποτελέσματα

4. Η παράγραφος αναπτύσσεται με σύγκριση και αντίθεση

5. Η παράγραφος αναπτύσσεται με αίτιο και αποτελέσματα



Β. Να εξηγήσετε τη χρήση των εισαγωγικών στα ακόλουθα σημεία του κειμένου

1. Ειρωνεία

2. Πρόκειται για όρο

3. Πρόκειται για τίτλο

4. Μεταφορά

Γ. Να αναγνωρίσετε το ρηματικό πρόσωπο που κυριαρχεί στα ακόλουθα παραδείγματα και να εξηγήσετε τη χρήση του από τον συγγραφέα

1. Χρησιμοποιείται β΄ενικό πρόσωπο , το οποίο προσδίδει στο κείμενο αμεσότητα και παραστατικότητα

2. Χρησιμοποιείται το γ΄ενικό πρόσωπο , με το οποίο το κείμενο αποκτά ουδέτερο τόνο και επιστημονικό ύφος

3. Χρησιμοποιείται το α΄ ενικό πρόσωπο , με το οποίο ο συγγραφέας μιλά ως αντιπροσωπευτικός τύπος μιας ολόκληρης ομάδας ανθρώπων .Παράλληλα , το κείμενο γίνεται περισσότερο οικείο στον αναγνώστη και ζωντανό



Δ. Τι επιτυγχάνεται με τη χρήση του μικροπερίοδου λόγου στο ακόλουθο απόσπασμα;

Ο συγγραφέας διευκολύνει με αυτό τον τρόπο την κατανόηση του κειμένου και το κείμενο γίνεται περισσότερο άμεσο και απλό

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ : ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

Α. Να αναγνωρίσετε τον τρόπο ανάπτυξης των παραγράφων 
 
1. Η αποκατάσταση του πλούτου και η συμβολική υποβάθμιση της φτώχειας οδήγησε σε μία μεγάλη πολιτική οπισθοδρόμηση: από το αίτημα της ισότητας και της δικαιοσύνης περάσαμε βαθμιαία στη διεκδίκηση της προστασίας και της αλληλεγγύης και στη συνέχεια στη λογική της συμπόνιας και της φιλανθρωπίας. Και από τη συμπόνια διο­λισθήσαμε τελικά στην αδιαφορία και στον αποκλεισμό. Οι φτωχοί, οι άνεργοι, οι μετανάστες κατασκηνώνουν στο περιθώριο των ανεπτυγμένων κοινωνιών και μένουν εκεί χωρίς φωνή, χωρίς οργάνωση, χωρίς εκπροσώπηση.

2. Αυτοδημιούργητος θεωρείται ο άνθρωπος που με τη δύναμη της θέλησης του, το ταλέντο και τις ικανότητες του, μπορεί να ξεπερνάει τις οικονομικές αντιξοότητες και τα κοινωνικά κατεστημένα, που του φράζουν την εξέλιξη του. Με ισχυρή θέληση και άκαμπτη επιμονή, κατορθώνει να φτάνει στο τέρμα της προσπάθειας του. Πρόκειται για μια προσωπική αναμέτρηση στον χώρο της αγοράς, της επιστήμης ή του ελεύθερου χρόνου.

3. Η γενική κρίση που αντιμετωπίζει ο βιομηχανικός μας πολιτισμός, καθώς περνούμε μέσα από την τελευταία δεκαετία του αιώνα στον επόμενο, δεν ήταν δυνατό να αφήσει ανέγγιχτο ένα κοινωνικό φαινόμενο, με τόσες προεκτάσεις στη ζωή και την ιδεολογία του συστήματος. Η απελευθερωτική κουλτούρα του σώματος έχει καταλήξει έτσι σε καταπιεστική κουλτούρα του πνεύματος. Υποκύπτει μηχανικά στην αλλοτριωμένη αρχή της ανταγωνιστικότητας και της αποδοτικότητας, στην αναγκαιότητα της ιεραρχημένης τάξης και στη λογική της ποσοτικής αποτίμησης του ανθρώπινου έργου.

4.Ο πόλεμος, βέβαια, ήταν πάντοτε μια βρωμιά και μια φρίκη, ο άνθρωπος να σκοτώνει τον άνθρωπο. Μα επιτέλους! Είχε και κάποια ευγένεια και κάποια ομορφιά! Μπορούσε να δημιουργεί τις επικές χειρονομίες, να εμπνέει τον ποιητή και τον πλάστη, ήταν ένας αγώνας αρσενικός, όπου η παλικαριά έπαιζε τον κύριο λόγο. Οι αντίπαλοι προσπαθούσαν σε μια υπερένταση των ικανοτήτων τους να κερ­δίσουν τη νίκη με τρόπους, που είχαν καθαγιασθεί από την παράδοση των αιώνων, την παράδοση που θαυμάζει τη μυϊκή δύναμη, την αλαφράδα του ποδιού, τον χε­ριού, τη σβελτάδα. Ο πόλεμος εντούτοις άρχισε να χάνει ένα μέρος απ' την ομορφιά του από τότε που ο άν­θρωπος μπόρεσε να αντικαταστήσει τα αγχέμαχα με τα εκηβόλα όπλα. Κι άρχισε να μεταμορφώνεται σε ολόσωμη φρίκη από τότε που εστοχάστηκε να συντρίψει το ηθικό του αντιπάλου του, χτυπώντας τον άμαχο πληθυσμό. Αυτό ήταν ήδη μια ατι­μία. Οι ατιμίες ολοένα και πολλαπλασιάζονται στους καιρούς μας.

5. Πέρα όμως απ' αυτό, η ευνοιοκρατία, και κατ' επέ­κταση η αναξιοκρατία, η χρησιμοποίηση δηλαδή προσώπων μη άξιων, ή εντε­λώς ανάξιων ή ανεπαρκών, έχει επιπτώσεις στην παραπέρα ανάπτυξη του τό­που, οικονομική, κοινωνική, πολιτιστική, οδηγεί στη στασιμότητα. Πέρα από το γεγονός ότι άξια στελέχη παραμένουν σε αδράνεια και αχρηστία, η ευνοιοκρα­τία έχει σαν αποτέλεσμα η παραγωγικότητα της κρατικής μηχανής και των δη­μόσιων οργανισμών ή φορέων να βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα. Η χαμηλή λοι­πόν αποδοτικότητα και η δυσλειτουργία του δημόσιου τομέα σίγουρα αποτελεί μόνιμο φαινόμενο, όταν η στελέχωση των δημοσίων υπηρεσιών γίνεται με τέτοια κριτήρια. Σίγουρα ο στρατός δεν μπορεί να επιτύχει υψηλό επίπεδο μαχητικό­τητας, όταν η ιεραρχία του καλύπτεται με βάση κομματικά, πολιτικά, ιδεολογι­κά κριτήρια και μόνο. Σίγουρα το επιστημονικό δυναμικό της χώρας, οι νέοι επι­στήμονες, θα είναι μονόφθαλμοι ή τυφλοί, όταν πανεπιστημιακοί δάσκαλοι και βοηθοί γίνονται όσοι προσαρμόζονται στις κομματικές επιταγές.

Β. Να εξηγήσετε τη χρήση των εισαγωγικών στα ακόλουθα σημεία του κειμένου

1. Σε αντίθεση με τους προηγούμενους από την εκστρατεία εναντίον της Τροίας μέχρι τον τελευταίο «δίκαιο» πόλεμο, ο Γ παγκόσμιος πόλεμος θα είναι αποτέλεσμα των φοβερών, απάνθρωπων ανισοτήτων που, ο δυτικός άνθρωπος επέβαλε στα δισεκατομμύρια που ζουν με λιγότερο από ένα δολάριο την ημέρα.

2. Γενικά, θα 'πρεπε να επικρατήσει μια ιεραρχία κοινωνικών αξιών, ένα υπόδειγμα ζωής ριζικά διάφορο από τις σύγχρονες λαϊκές επιδιώξεις, όπως έχουν συστηματικά καλλιεργηθεί από την ιδεολογία του «καπιτα­λισμού»

3. Στις 24 Νοεμβρίου γιορτάζεται διεθνώς η Παγκόσμια Ημέρα «Δεν Αγοράζω Τίποτα»

4. Και φυσικά πρόκειται για γυναίκες- εξώφυλλα, για γυναίκες «λαμπερές» σύμφωνα με την ιδιόλεκτο των λαιφ στάιλ εντύπων

Γ. Να αναγνωρίσετε το ρηματικό πρόσωπο που κυριαρχεί στα ακόλουθα παραδείγματα και να εξηγήσετε τη χρήση του από τον συγγραφέα

1. Ωστόσο, αυτοί που κάλεσαν τις μάζες στα γήπεδα και τις οθόνες έτσι τις ήθελαν: μαινόμενες. Να μετέχεις κι εσύ, διαφο­ρετικά τίθεσαι έξω από τα εθνικοκοινωνικά δρώμενα. Ούτε σε μια παρέα δεν έχεις θέση. Πρέπει να πάρεις θέση, υ­πέρ ή κατά, να ξέρεις πλήθος λεπτομερειών, όλες τις στατιστικές που αραδιάζουν οι τηλεπαρουσιαστές και οι ηλε­κτρονικοί υπολογιστές, να συμμερίζεσαι όλα αυτά τα σπουδαία, να τα υποστηρίζεις, να τα στηρίζεις, να τα ζεις με το σώμα σου το ίδιο, με την ψυχή σου, με πάθος, με φανατισμό άνευ όρων, άνευ ορίων (...).

2. Κατεξοχήν το φαινόμενο της ευνοιοκρατίας συναντιέται σε χώρες που είναι καθυστερημένες κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά ή σε χώρες που υπάρ­χει χάσμα μεταξύ των κοινωνικών τάξεων. Είναι γεγονός πως ευνοιοκρατικά δε λειτουργούν μόνο πολιτικά πρόσωπα, αλλά και άλλα, διοικητές οργανισμών, κα­θηγητές Πανεπιστημίων κ.λπ. Οπωσδήποτε όμως το φαινόμενο είναι πολιτικό, γιατί σίγουρα η πολιτική εξουσία ευθύνεται για ό, τι συμβαίνει σε μια χώρα, γιατί αυτή καθορίζει το νομικό πλαίσιο, αυτή δίνει τους γενικούς προσανατολι­σμούς, τις ανάλογες κατευθύνσεις.

3. Ψεύδος και νοθεία στην έκφραση δεν είναι το ίδιο πράγμα. Άλλα είναι τα αναληθή, τα ψεύτικα συναισθήματα και άλλα τα νόθα. Όταν λ.χ. σκόπιμα παίρνω την εξωτερική πρόσοψη της λύπης, για ν' αποκρύψω τα αληθινά εσωτε­ρικά γεγονότα του ψυχικού μου κόσμου, υποκρίνομαι, και η έκφραση μου είναι ένα ψεύδος, που μπορεί να μου προσφέρει, πολλές υπηρεσίες: να προσθέσει στην υπόληψή μου, ή στην τσέπη μου. Ούτε λυπούμαι ούτε θέλω να λυπηθώ, προσποιούμαι τον λυπημένο, για να επιτύχω σ' αυτήν ή σ' εκείνη την επιδίωξη μου. Στην περίπτωση του νόθου συναισθήματος η κατάσταση είναι διαφορετική. Εδώ είμαι τίμιος στις προθέσεις μου και προσπαθώ με ει­λικρίνεια να λυπηθώ για ένα περιστατικό (για το ατύχημα π.χ. ενός συναδέλφου μου), αλλά δεν το κατορθώνω- το «εσωτερικό» μου, το βάθος της ψυχής μου δεν παρακολουθεί (είτε γιατί άλλα, συνειδητά ή ασύνειδα, ελατήρια ε­μποδίζουν, είτε γιατί η φιλαλληλία ως αληθινό βίωμα είναι μέσα στον ψυχικό μου κόσμο μια φτωχή και ασήμαντη φλέβα). Ντύνομαι λοιπόν εξωτερικά τη λύπη, επειδή ντρέπομαι, φοβούμαι να προδοθώ, αλλά όλη η συμπεριφορά μου είναι απλούστατα μια ηθοποιία. Και στις δύο λοιπόν περιπτώσεις (του ψεύδους και της νοθείας) φορώ μια μά­σκα, παρουσιάζομαι εξωτερικά διαφορετικός από κείνον πού είμαι εσωτερικά. Άρα στο ψεύδος έχω στην ψυχή μου ένα γεγονός που με την πλαστή έκφραση το κρύβω, ενώ στη νοθεία μέσα μου υπάρχει κενό, η εξωτερική συμπε­ριφορά είναι μια φόρμα αδειανή.



Δ. Τι επιτυγχάνεται με τη χρήση του μικροπερίοδου λόγου στο ακόλουθο απόσπασμα;

Αλληλεγγύη είναι η μαγική λέξη. Αυτή δείχνει τη βαθμίδα πολιτισμού κάθε κοινωνίας. Απ' αυτήν εκπηγάζουν τα σπουδαία και καλά επιτεύγματά της. Αρκεί να μην επαναπαυθεί στο χρόνο της κρίσης. Πολιτισμός είναι η μύηση στη διάρκεια . Δημοκρατία είναι η συνειδητοποίηση ότι η κοινωνία οφείλει να αποκτήσει, άμεσα, θεσμική υπόσταση. Καλές κι ενθαρρυντικές οι δύο μικρές ειδήσεις, αλλά πόσες άλλες καλύπτονται από το σκότος; Τοπικές κοινωνίες: η μόνη λύση.

Kριτήριο για τη Νεοελληνική Γλώσσα της Γ Λυκείου : θεματική ενότητα : Φυσικό περιβάλλον

1.     Είναι αλήθεια ότι, την τελευταία ιδίως δεκαετία, κάποια αναμφισβήτητη πρόοδος έχει συντελεσθεί στο οικολογικό πρόβλημα . Μεμονωμένα έθνη ή σε συνεργασία μεταξύ τους έχουν νομοθετήσει συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος, ενώ σε διεθνές επίπεδο το πρόβλημα τίθεται με αυξανόμενη έμφαση. Τα καταιγιστικά πολιτικά γεγονότα, που προσέγγισαν άλλωστε τις μέχρι εχθές εχθρικές υπερδυνάμεις, ίσως ανοίξουν το δρόμο για σταδιακή μείωση των εξοπλισμών και ματαίωση των σχεδίων για την παραγωγή νέων -και τερατωδών- όπλων. Ταυτόχρονα, υπάρχει μια θεαματική αύξηση της ευαισθησίας των ίδιων των κατοίκων της Γης: Οικολογικά κινήματα δραστηριοποιούνται ή πολιτεύονται σε πολλές χώρες, οι διαμαρτυρίες παίρνουν συχνά την μορφή συγκρούσεων με την αναπτυξιακή νοοτροπία, ενώ τα μέσα ενημερώσεως αφιερώνουν μεγάλο μέρος στην πληροφόρηση και επισήμανση των κινδύνων. Όσο και αν πίσω από το οικολογικό αυτό ενδιαφέρον αναγνωρίζει κανείς συχνά αφέλειες, κίνητρα ιδιοτελή ή και στοιχεία υστερίας, δεν παύει στο σύνολο του να συνιστά ένα βήμα σημαντικό, και βήμα προς την ορθή κατεύθυνση.

2. Ενώ όμως η σχετική αφύπνιση των εθνών και του ανθρώπου ως προς τους οικολογικούς κινδύνους είναι μια νέα και σημαντική παράμετρος , τα περιθώρια για κάποιου είδους αισιοδοξία παραμένουν αναιμικά. Ο λόγος είναι ότι ο πλανήτης έχει ήδη τραυματιστεί σοβαρά, και το κοινωνικό κόστος ή η δράση που απαιτούνται για μια αργή ανάκαμψη υπερβαίνουν κατά πολύ τις παρούσες δυνατότητες κινήσεων. Διότι οι διεθνείς διαδικασίες είναι πολύπλοκες και χρονοβόρες, και η απαραίτητη εμπιστοσύνη -ως προς τη μείωση, για παράδειγμα των εξοπλισμών ή της παραγωγής διοξειδίου του άνθρακα- δεν είναι πάντοτε δεδομένη. Συχνά, επίσης, είναι ανάγκη να θιγεί το συμφέρον ατόμων, ομάδων ή εταιριών για να βελτιωθούν τα πράγματα και τούτο, σε μια εποχή καταναλωτισμού που εκτρέφει αντίθετες αξίες, είναι συχνά αδιανόητο. Έτσι, μήτε η χρήση των φυτοφαρμάκων έχει περιοριστεί, τα λύματα των ξενοδοχείων και των βιομηχανιών εξακολουθούν να μολύνουν τις θάλασσες και οι πλαστικές σακούλες, για τις οποίες μια απλή απαγόρευση θα ήταν αρκετή , κυριαρχούν άφθαρτες στα τοπία της Γης. Η αντιμετώπιση , άλλωστε, του υπερπληθυσμού, παρουσιάζει εγγενείς δυσκολίες. Είναι φανερό ότι απαιτείται προοδευτικός έλεγχος των γεννήσεων σε παγκόσμιο επίπεδο. Τούτο όμως προσκρούει στις φοβερές κοινωνικές ανισότητες μεταξύ των εθνών, σε θρησκευτικές προκαταλήψεις ή ακόμη και στην αδυναμία ενός γενικά παραδεκτού τρόπου υλοποιήσεως του ελέγχου.

3. Το συμπέρασμα έχει λοιπόν μια δραματική διάσταση. Για να απαλλαγεί η Γη από τους εφιάλτες της, χρειάζεται ίσως κάτι ριζικότερο από τις βραδύτατες κινήσεις σε τοπικό ή παγκόσμιο επίπεδο. Η περιβαλλοντική κρίση είναι, σε πρωτογενές επίπεδο, κρίση του σύγχρονου πολιτισμού και των αξιών του. Αυτό που χρειάζεται, συνεπώς, είναι να αμφισβητηθεί η ίδια η έννοια της προόδου και η μονομέρεια της πρακτικής της. Διότι η πρόοδος, μέχρι τώρα, περίπου ταυτίζεται με τα τεχνολογικά αγαθά και τη βελτίωση των οικονομικών παραμέτρων. Ελάχιστα αναφέρεται σε ποιοτικές παραμέτρους, στην αρμονική ισορροπία του ανθρώπου με το περιβάλλον του, σ' αυτόν καθ' εαυτό τον εσωτερικό άνθρωπο και στην ανάγκη του να υπάρξει με τους άλλους. Η τυφλή επιδίωξη της ανόδου του ατομικού ή εθνικού εισοδήματος δεν οδηγεί πάντοτε στην άνοδο του βιοτικού -με την έννοια του βίου, της ζωής- επιπέδου. Οδηγεί, συνήθως, σε έναν άνθρωπο χωρίς σοφία και ευθύνη, στερημένο από την παρηγοριά της τέχνης και την ανάσα της φύσης, έρμαιο δυνάμεων που στηρίζουν την εξουσία τους στην ισοπέδωση την δική του και της φύσεως. Στον πρόλογο του βιβλίου «Η Μεσόγειος, ο χώρος και η ιστορία» ο F. Braudel γράφει:

4. «Σ' αυτό το βιβλίο τα καράβια αρμενίζουν, τα κύματα επαναλαμβάνουν το τραγούδι τους· οι αμπελουργοί κατηφορίζουν από τους λόφους των Cinque Terre στην Γενοβέζικη Ριβιέρα· στην Προβηγκία και στην Ελλάδα τινάζουν τα δέντρα για να πέσουν οι ελιές· στην ήρεμη λιμνοθάλασσα της Βενετίας ή στα κανάλια της Τζέρμπα οι ψαράδες τραβούν τα δίκτυα τους· οι ξυλουργοί κατασκευάζουν βάρκες ίδιες με εκείνες του χθες...».

5. Παρόμοιες εικόνες γαλήνης δεν ανήκουν στο χθες, αλλά στον πολιτισμό του χθες· ή, με κάποια αισιοδοξία, στον πολιτισμό ενός μακρινού μέλλοντος. Σήμερα, παρόλο που η ανθρωπότητα ελέγχει σε μεγάλο βαθμό τις φυσικές δυνάμεις και έχει απαλλαγεί από επιδημίες, ενώ το ανθρώπινο είδος κατανοεί την αστρική εξέλιξη και την δομή της κληρονομικότητας, την ίδια στιγμή ασθμαίνει από τα αδιέξοδα μιας αναπτύξεως και απειλείται από την ίδια του την αυτοαναίρεση. 

6. Ο μετασχηματισμός της ανθρωπότητας, έννοια ουτοπιστική όσο και απόλυτα αναγκαία, είναι η μόνη που μπορεί να αποκαταστήσει έναν πολιτισμό σε αρμονία με τη φύση και τον εσωτερικό άνθρωπο- και να ενισχύσει ό,τι σπουδαίο συνιστά τον άνθρωπο και τις προοπτικές του, τα ίδια τα επιτεύγματα του μέχρι τώρα πολιτισμού του. [...]

Γιώργος Γραμματικάκης , Η κόμη της Βερενίκης 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 

1. Να γράψετε την περίληψη του δοκιμίου σε 110 περίπου λέξεις [25 μονάδες]

2. Με ποιο τρόπο , επαγωγικό ή παραγωγικό , αποδεικνύει ο συγγραφέας στην πρώτη παράγραφο ότι έχει συντελεστεί πρόοδος στο οικολογικό πρόβλημα ; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας[ 6 μονάδες]

3. Τι επιτυγχάνει ο συγγραφέας με την επίκληση στην αυθεντία στην τέταρτη παράγραφο του κειμένου ; Να λάβετε υπόψη σας τα εξής : α]τι προσθέτει στην επιχειρηματολογία β] ποιο είναι το αισθητικό αποτέλεσμα [6 μονάδες ]

4. Να γράψετε α] τα συνώνυμα των λέξεων με έντονα στοιχεία β]τα αντώνυμα των υπογραμμισμένων λέξεων [10 μονάδες]

5. Να σχολιάσετε τη χρήση των σημείων στίξης στα ακόλουθα σημεία [3 μονάδες] : 

· -ως προς τη μείωση, για παράδειγμα των εξοπλισμών ή της παραγωγής διοξειδίου του άνθρακα- [διπλή παύλα , 2η παρ]

· Παρόμοιες εικόνες γαλήνης δεν ανήκουν στο χθες, αλλά στον πολιτισμό του χθες · ή, με κάποια αισιοδοξία, στον πολιτισμό ενός μακρινού μέλλοντος [ άνω τελεία , 5η παρ.]

· Ταυτόχρονα, υπάρχει μια θεαματική αύξηση της ευαισθησίας των ίδιων των κατοίκων της Γης: [ άνω και κάτω τελεία ,1η παρ.]

6. «Η περιβαλλοντική κρίση είναι, σε πρωτογενές επίπεδο, κρίση του σύγχρονου πολιτισμού και των αξιών του» : Να αναπτυχθεί το περιεχόμενο της φράσης σε μία παράγραφο 80- 90 λέξεων [10 μονάδες]

7. Σε μία ομιλία σας η οποία θα εκφωνηθεί σε ένα πανευρωπαικό μαθητικό συνέδριο για την οικολογία , να εκθέσετε τις απόψεις σας για τη σημασία του φυσικού περιβάλλοντος για τον άνθρωπο και να τεκμηριώσετε την άποψη ότι στη σημερινή εποχή έχει ήδη διαμορφωθεί ένα ισχυρό «οικολογικό κίνημα» [500-600 λέξεις] 

[40 μονάδες]