ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΑΡΑΓΡΑΦΩΝ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Επιμέλεια  ασκήσεων  :  Κώστας   Τσιαχρής  

A.   Στην  παράγραφο  που ακολουθεί   :

1.       Να   πυκνώσετε  το  περιεχόμενο  της παραγράφου   σε   μία   θεματική  πρόταση  μέχρι   10  λέξεις  

......................................................................................................................................

2.       Με  ποιο  τρόπο  οι διαρθρωτικές  λέξεις –φράσεις   «σε αντίθεση» ,  «έτσι»  και «ιδιαίτερα»   βοηθούν  τον συντάκτη να  εκθέσει   την επιχειρηματολογία  του; 

3.       Ο  συγγραφέας  υποστηρίζει  ότι  ο  διάλογος   συμβάλλει  στην  αλλαγή   του ρόλου  του εκπαιδευτικού.  Η πρόταση  αυτή   επιβεβαιώνεται  η διαψεύδεται  από  το περιεχόμενο  της παραγράφου;

4.       Να εντοπίσετε  μία αναφορική  πρόταση  και να εξηγήσετε  ποιος  είναι ο ρόλος της στο  κείμενο 

Ο διάλογος –είτε προέρχεται από ένα πρόσωπο είτε από περισσότερα– ασκεί στην ψυχή του ακροατή έντονη παιδευτική επίδραση, όπως άλλωστε όλα τα συνταρακτικά συμβάντα. Αυτός –σε αντίθεση με το μονόλογο, που είναι πολλές φορές ανιαρός, πληκτικός και μονότονος– διακρίνεται για την ευλυγισία, την πολλαπλότητα, τη ζωντάνια και τις αντιθέσεις, ώστε να δίνει μια πιο αληθινή εικόνα του κόσμου, με ζωηρότερα χρώματα. Έτσι διατηρεί αδιάπτωτο το ενδιαφέρον των ακροατών. Η κατανόηση της αλήθειας αυτής συνετέλεσε, ώστε να δίνεται κατά τη διδασκαλία μεγαλύτερη βαρύτητα στο διάλογο παρά στο μονόλογο. Ιδιαίτερα κατά τα τελευταία χρόνια, σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, καθίσταται όλο και περισσότερο αισθητή η αναγκαιότητά του προς αποδοτικότερη και ουσιαστικότερη μάθηση.

Β. Στην  παράγραφο που ακολουθεί :

1.      Ποιος  πλαγιότιτλος   αποδίδει   επιτυχέστερα  το  περιεχόμενο  της παραγράφου  που ακολουθεί; Να  αιτιολογήσετε  την επιλογή  σας 

·         Η   παιδαγωγική  αξία   του  γέλιου  

·         Η   διαχρονική  αξία  του γέλιου στην εκπαίδευση

·         Οι  επιπτώσεις  της  απουσίας  του χιούμορ  από την εκπαίδευση 

2.      Για  ποιο  λόγο   ο συγγραφέας   του  κειμένου κάνει  αναφορά   στην αναλογία  που χρησιμοποιεί  ο  Πλάτωνας, για να τονίσει  τη σημασία  του γέλιου   στην εκπαίδευση; 

3.      Να  αναγνωρίσετε  την ορθότητα  ή το ψεύδος  των ακόλουθων  προτάσεων, με βάση  το περιεχόμενο  της παραγράφου  . Να  εντοπίσετε  τα σχετικά  χωρία  

·         Τα  τραγούδια και  τα αστεία  πρέπει  να  αποτελούν   τον  κυρίαρχο  σκοπό  του  μαθήματος 

·         Κατά  τον Πλάτωνα, για να αποφευχθεί  η κατανάλωση  βλαβερών πραγμάτων  από έναν άρρωστο , πρέπει  αυτά να του  δίνονται   σε  φαγητά  χωρίς  γεύση 

·         Το χιούμορ   ουσιαστικά  αποτελεί   μία όψη  του  διαλόγου  μεταξύ   εκπαιδευτικού  και μαθητή 

·         Τα  παιδιά  δεν έχουν ως  βασικό κριτήριο των ενεργειών τους  το ευχάριστο και το δυσάρεστο

4.      Να   αντικαταστήσετε  τις  λέξεις με τα  έντονα στοιχεία  με  άλλες συνώνυμες  που ταιριάζουν σε πιο οικείο  ύφος λόγου  

Η αναγκαιότητα και η χρησιμότητα του γέλιου, κατά τη μάθηση, τεκμηριώνονται από τον Πλάτωνα και κατ’ άλλο τρόπο. Υποστηρίζει συγκεκριμένα ότι, επειδή οι παιδικές ψυχές δεν μπορούν να υποφέρουν για πολύ τη σοβαρότητα και την επιμέλεια, είναι ανάγκη να διανθίζεται το μάθημα με τραγούδια και αστεία. Αυτά δεν είναι αυτοσκοπός αλλά απλώς μέσον, προκειμένου να συντελεστεί η μάθηση ευκολότερα. Κάνει μάλιστα μια παρομοίωση του μαθητή με τον ασθενή. Όπως, δηλαδή , προσπαθούν να δώσουν στον άρρωστο το κατάλληλο φάρμακο με νόστιμα και γλυκά εδέσματα, ενώ ό,τι δεν επιτρέπεται να πάρει (πλην όμως τα επιθυμεί) του προσφέρεται με άνοστα φαγητά, έτσι και κατά τη διδασκαλία είναι απαραίτητο το γέλιο. Με τον τρόπο αυτό, τα παιδιά συνηθίζουν με ορθό τρόπο να ασπάζονται και να υιοθετούν τα καλά και να αποφεύγουν τα κακά. Αναπόσπαστο λοιπόν στοιχείο της παιδευτικής αξίας του διαλόγου, και συνεπώς συστατικό της διδασκαλίας, είναι και το λεγόμενο χιούμορ του δασκάλου, το οποίο θεωρείται ακόμα και σήμερα αναγκαίο για επιτυχή μάθηση, ώστε αποκαλείται παιδαγωγική αρετή. Κι αυτό, γιατί η χαρά και η λύπη είναι πρωταρχική αίσθηση και βασικό κριτήριο ενεργειών των παιδιών. Με βάση αυτές, δημιουργούνται η «αρετή» και η «κακία» στην παιδική ψυχή. Η κατάκτηση δε της αρετής ονομάζεται αληθινή παιδεία.

Γ. α]Πως θα χαρακτηρίζατε  το ύφος  που κυριαρχεί   σε  καθεμία  από    τις ακόλουθες παραγράφους     ; β] Ποιες εκφραστικές επιλογές     επιβεβαιώνουν  την απάντησή σας  ;

1.    Είχαμε  κι εμείς  , όπως  τόσοι άλλοι Έλληνες    τουρίστες   , την ατυχή έμπνευση   να θελήσουμε   να περάσουμε   ένα Σαββατοκύριακο    στο κοντινό νησί . Φρούδες ελπίδες   .....Γιατί    , από τη στιγμή  που πατήσαμε    το πόδι μας   στο νησί   , βρεθήκαμε   αντιμέτωπες    με .......το ρατσισμό   που επικρατεί απέναντι στους  Έλληνες .   Δωμάτιο ;  Πού τέτοια τύχη  !.... Στο ξενοδοχείο  η απάντηση  ήταν καταφατική  [ή τουλάχιστον , έτσι νομίσαμε  ], διότι το δωμάτιο     που υπήρχε  έπρεπε να   είναι ελεύθερο   το άλλο πρωί στις  10  , εφόσον θα ερχόταν  το γκρουπ με τους ξένους  . Το ίδιο συνέβαινε   και σε κάθε  «πολιτισμένο»   ξενοδοχείο    του νησιού   που ρωτήσαμε  .....στα ελληνικά . Όσο για τα ενοικιαζόμενα  δωμάτια [Ο θεός να τα κάνει  δωμάτια ] : τουαλέτες στο διάδρομο ,  ντους στην αυλή  , μπάνιο .....στο πλυσταριό  , και οι τιμές  ,.....τιμές και με τη «βούλα του ΕΟΤ» .

2.    Η προσπάθεια  αφαιρέσεως  της τρίαινας από    το σπλαχνικό κρανίο  του θύματος  είχε  κάτι το ιδιαίτερο .Όπως είναι γνωστό , τα άκρα  των σκελών   είναι αγκιστροειδή   , έτσι ώστε  τα εμπεπαρμένα  τμήματα  δεν μπορούσαν να αφαιρεθούν  ελκόμενα προς τα πίσω , διότι εμποδίζονταν από τους ιστούς   και υπήρχε πιθανότητα    προκλήσεως   μεγαλύτερων βλαβών . Έτσι , χρησιμοποιήθηκε   μεγάλη  ψαλίδα  κοπής ατσάλινων βεργών  , με τα οποία κατορθώθηκε η κοπή των σκελών της  τρίαινας . Αμέσως μετά , τα εμπεπαρμένα    σκέλη  τραβήχτηκαν από την έμπαρσή τους στα οστά   και αφαιρέθηκαν κατά τη φορά  της εισδύσεως . Τότε μόνο έγινε    δυνατό να ελεγχθεί  η κατάσταση  των οφθαλμών . Ο αριστερός οφθαλμός ήταν  διερρηγμένος    σχεδόν πλήρως   στο ύψος  του ισημερινού   , ενώ ο δεξιός   , παρά  τη  βίαιη μετατόπισή  του από το άλλο σκέλος της  τρίαινας και τον  βαρύ  τραυματισμό  του κόγχου , διαπιστώθηκε ότι ήταν υγιής.

Δ. Στην παράγραφο  που ακολουθεί  :

1.       Ο  συγγραφέας    οργανώνει   την  παράγραφο  που  ακολουθεί    :  α] με  τη χρήση  μιας  αντίθεσης    β]παρουσιάζοντας  ένα  αίτιο  και  στη συνέχεια  τα αποτελέσματά  του  γ]με  μία  αναλογία . Να  επιλέξετε  τη  σωστή  απάντηση  και  να  δικαιολογήσετε  την  επιλογή  σας  

2.       Να   πυκνώσετε  το  περιεχόμενο  της παραγράφου  σε μία  περίοδο  μέχρι  25 λέξεις 

3.       Ο εκδημοκρατισμός και η αθρόα κατανομή των αγαθών του πνευματικού πολιτισμού  κατάργησε και τα όρια του πνευματικού προβαδίσματος  : Να  μετατρέψετε  τη σύνταξη  σε  παθητική  

4.       Με  το  β συνθετικό  των λέξεων να  σχηματίσετε  μία καινούρια  σύνθετη  λέξη, που να είναι ουσιαστικό  :  προνόμιο, συνέβαινε, αντίθετο  , φυλλομετρώντας , ανάγνωση 

Σε κοινωνίες όπου η γραφή (και η ανάγνωση, φυσικά) αποτελούσε προνόμιο πανίσχυρων μειοψηφιών, ο αστοιχείωτος κατείχε αυτόματα μια κατώτερη κοινωνική βαθμίδα. Τα «γράμματα» ήταν μυστική δύναμη, θείο δώρο, κατά συνέπεια, ανήκαν σε λίγους και ισχυρούς. Οι προνομιούχοι, άτομα των μεγάλων ευθυνών και της ραστώνης, δεν είχαν σχέση με τη χειρωναξία, τον πόλεμο, τον όποιο σωματικό μόχθο… Συνέβαινε, δηλαδή, το αντίθετο από αυτό που συμβαίνει σήμερα. Ο εκδημοκρατισμός και η αθρόα κατανομή των αγαθών του πνευματικού πολιτισμού, καταργώντας τα ιερατεία, κατάργησε και τα όρια του πνευματικού προβαδίσματος. Όλα ανήκουν σε όλους. Το βιβλίο διάβηκε θριαμβευτικά το κατώφλι του πληβείου, ώστε κάθε κοινωνία να είναι κοινωνία πολιτών, κοινωνία εργατών και αγοραστών, όπως και κοινωνία αναγνωστών. Δεν υπάρχει σχεδόν άνθρωπος που να μην πέρασε κάποιες ώρες της ζωής του με χαμηλωμένα βλέφαρα, φυλλομετρώντας τις σελίδες κάποιου βιβλίου.

Ε.  Στην  παράγραφο που  ακολουθεί  :

1.       Να  εξηγήσετε  τον λόγο για τον οποίο  ο  συγγραφέας   ανατρέχει  στο  παρελθόν , κάνοντας αναφορά  στο  Μαντείο  των Δελφών

2.       Να   εντοπίσετε  τρία  σημεία  όπου  ο  λόγος  του  συγγραφέα   χαρακτηρίζεται  από προφορικότητα . Έπειτα, να εξηγήσετε  τι πετυχαίνει  με τον τρόπο  αυτό

3.       δηλαδή ,  λοιπόν, για να  :  Να  αντικαταστήσετε  τις  διαρθρωτικές  λέξεις-φράσεις με άλλες  που  δηλώνουν  την ίδια   νοηματική  σχέση 

4.       Να  γράψετε μία  περίοδο- κατακλείδα , η  οποία να  συνοψίζει  το συμπέρασμα  που προκύπτει  από  την  επιχειρηματολογία  του συγγραφέα  

Το κακό με τις προβλέψεις είναι ότι συνήθως πέφτουν έξω. Το καλό γι’ αυτούς που τις αποτολμούν είναι ότι τις ξεχνάμε γρήγορα. Αυτό φαίνεται ότι το είχαν αντιληφθεί από νωρίς στο Μαντείο των Δελφών, γι’ αυτό και φύλαγαν τα νώτα τους προκειμένου να μην εκτεθούν. Κατανόησαν εγκαίρως δηλαδή αυτό που αρνούμαστε πεισματικά να δεχθούμε ακόμη και σήμερα. Ότι ο άνθρωπος, όσο και αν το επιθυμεί, όση πρόοδο και αν έχει πετύχει, δεν διαθέτει στις εργοστασιακές του ρυθμίσεις επιλογή για να προβλέπει τα μελλούμενα. Αν παρ’ ελπίδα λοιπόν η Πυθία μεταφερόταν στη δική μας εποχή, το πιθανότερο είναι ότι δεν θα ρίσκαρε να χαλάσει το προφίλ της επιχειρώντας παράτολμες εκτιμήσεις για το αν π.χ. θα διαλυθεί η ευρωζώνη ή για το πόσο βαθύ θα είναι το αποτύπωμα που θα αφήσει η πανδημία στον κόσμο μας και στην ανθρώπινη φύση. Για να αντιληφθεί κανείς τα όρια των ανθρώπινων δυνατοτήτων αρκεί να ανατρέξει στις δεκάδες εκτιμήσεις μεγαλόσχημων καθηγητών και αναλυτών που διαψεύστηκαν πανηγυρικά, στα όσα δεν μπόρεσαν ούτε καν να υποψιαστούν και όμως συνέβησαν αλλά και στις καθιερωμένες ετήσιες προβλέψεις που έγιναν πριν από μόλις λίγους μήνες.

ΣΤ. Στην  παράγραφο που ακολουθεί:

1.       Η  παράγραφος  αυτή προέρχεται  από  ένα άρθρο. α] Ποιο γεγονός   ,το οποίο αναφέρεται  στο κείμενο, αποτέλεσε  την αφορμή  για τη συγγραφή του β] Ποιο  θέμα  πραγματεύεται  ο συγγραφέας  με αφορμή  το γεγονός  αυτό;

2.       Για  ποιον  λόγο χρησιμοποιεί  ο  συγγραφέας   ξενικές  λέξεις και φράσεις;

3.       Το  κείμενο  διακρίνεται  από  ένα  ύφος  προσωπικό  και οικείο. Να τεκμηριώσετε  την παρατήρηση  αυτή  με  αναφορά   σε  τρεις  γλωσσικές  -εκφραστικές   επιλογές 

Οταν είδα εκείνο το «sexistes» στον τοίχο του σταθμού μετρό «Ακρόπολη» σκέφτηκα πολύ απλά. Ή αυτός που το έγραψε είναι δικό μας παιδί, που επειδή χρησιμοποιεί λατινικούς χαρακτήρες νομίζει ότι γράφει στα «ξένα», ή είναι Γάλλος […] Θα με στενοχωρούσε αν μάθαινα ότι τα δικά μας παιδιά, με τέτοια μόρφωση που τους παρέχει η ημετέρα παιδεία, δεν ξέρουν να ορθογραφήσουν τον σεξιστή στα αγγλικά. Για τα λοιπά συνθήματα δεν έχω τίποτε να πω. Είναι ορθογραφημένα και αποτελούν πρώτης τάξεως σχόλιο στην ιδεολογία που προσπαθεί να περάσει στους ανύποπτους επιβάτες του μετρό το γύψινο αντίγραφο της ζωφόρου του Παρθενώνα. Το επισημαίνω, διότι κάπου διάβασα ότι τα «παιδιά» βανδάλισαν αγάλματα. Αγάλματα με την ευρεία σημασία του όρου. Ό, τι είναι ασπρουλό και ό, τι παριστάνει ανθρώπους ντυμένους με χιτώνες, άγαλμα είναι. Ο θρίαμβος της ημετέρας παιδείας δε διακρίνεται μόνο στη συμπεριφορά των κουκουλοφόρων και πολλοί διαμορφωτές της κοινής γνώμης τον επιδεικνύουν υπερηφάνως. Επανέρχομαι στα συνθήματα που σχολιάζουν την ιδεολογία της ζωφόρου. Δεν χωράει αμφιβολία ότι οι πρόγονοί μας ήσαν σεξιστές. Απόδειξη ότι στη ζωφόρο μόνον οι άνδρες είναι έφιπποι και υποχρεώνουν τις γυναίκες τους να τους ακολουθούν πεζή. «Eat cops not meat» αναφέρει η επιγραφή λίγο πιο κάτω. Προσπαθώ να βρω έναν vegan σε όλη την «Ιλιάδα» και δυστυχώς δε βρίσκω κανέναν. Τους άρεσε, μάλιστα, τόσο πολύ το κρέας, ώστε να τρώνε τις σάρκες και να αφήνουν μόνο την τσίκνα του ψητού για τους θεούς τους. Άφησα για το τέλος το κορυφαίο, και άκρως επίκαιρο «No borders». Οι πρόγονοί μας είχαν μανία με τα σύνορα και μάλιστα με τα τείχη, και ήταν τόσο φανατισμένοι, ώστε όταν κάποιος έκανε την απόπειρα να τα παραβιάσει, να αρπάζουν τα όπλα για να τα προστατεύσουν.

Ζ. Παρατηρώντας  την εικόνα  που ακολουθεί  , να γράψετε  σε  μία  παράγραφο  50-60 λέξεων  τα συναισθήματα  που  σας  προκαλεί 

Η δυστυχία του να είσαι άγαλμα στην  Αθήνα


ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ  ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Επιμέλεια   Κώστας  Τσιαχρής

A  ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ  

1.       Να   πυκνώσετε  το  περιεχόμενο  της παραγράφου   σε   μία   θεματική  πρόταση  μέχρι   10  λέξεις  

Η   παιδαγωγική  αξία  του  διαλόγου 

2.       Με  ποιο  τρόπο  οι διαρθρωτικές  λέξεις –φράσεις   «σε αντίθεση» ,  «έτσι»  και «ιδιαίτερα»   βοηθούν  τον συντάκτη να  εκθέσει   την επιχειρηματολογία  του; 

Η   διαρθρωτική  φράση « σε αντίθεση»   βοηθά  τον συντάκτη να  καταστήσει  εμφανέστερες  τις  αρετές  του διαλόγου , αντιπαραθέτοντάς  τον  με τον μονόλογο . Με  τη  λέξη «έτσι»   παρουσιάζει   τα  οφέλη  που προκύπτουν  για  τον  ακροατή , ενώ  με  τη  λέξη «ιδιαίτερα»  τονίζει  το γεγονός  ότι  η   συνειδητοποίηση  της αναγκαιότητας  του διαλόγου στην  εκπαίδευση  διαπιστώνεται   τα  τελευταία  χρόνια 

3.       Ο  συγγραφέας  υποστηρίζει  ότι  ο  διάλογος   συμβάλλει  στην  αλλαγή   του ρόλου  του εκπαιδευτικού.  Η πρόταση  αυτή   επιβεβαιώνεται  η διαψεύδεται  από  το περιεχόμενο  της παραγράφου;

Διαψεύδεται  , διότι δεν προκύπτει  άμεσα  από τα λεγόμενα  του συγγραφέα  

4.       Να εντοπίσετε  μία αναφορική  πρόταση  και να εξηγήσετε  ποιος  είναι ο ρόλος της στο  κείμενο 

Υπάρχει η αναφορική  πρόταση «, που είναι πολλές φορές ανιαρός, πληκτικός και μονότονος» , με την οποία δίνονται  κάποια  χαρακτηριστικά  του  μονολόγου. Ωστόσο,  επειδή   πρόκειται  για  πρόσθετες  πληροφορίες  ,οι  οποίες  θα μπορούσαν να παραλειφθούν ,  η  πρόταση  είναι  προσθετική  

Β ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ  

1.      Ποιος  πλαγιότιτλος   αποδίδει   επιτυχέστερα  το  περιεχόμενο  της παραγράφου  που ακολουθεί; Να  αιτιολογήσετε  την επιλογή  σας 

·         Η   παιδαγωγική  αξία   του  γέλιου  

·         Η   διαχρονική  αξία  του γέλιου στην εκπαίδευση

·         Οι  επιπτώσεις  της  απουσίας  του χιούμορ  από την εκπαίδευση 

Ο  δεύτερος  πλαγιότιτλος  αποδίδει  καλύτερα  το περιεχόμενο  της παραγράφου , εφόσον  ο  συγγραφέας  μιλώντας  για την αξία  του γέλιου  στη διδακτική  διαδικασία , κάνει  αναδρομή στο παρελθόν  , παρουσιάζοντας  τις  απόψεις του Πλάτωνα  πάνω στο  θέμα  αυτό 

2.      Για  ποιο  λόγο   ο συγγραφέας   του  κειμένου κάνει  αναφορά   στην αναλογία  που χρησιμοποιεί  ο  Πλάτωνας, για να τονίσει  τη σημασία  του γέλιου   στην εκπαίδευση; 

Με  την αναλογία  αυτή  αποτυπώνει  πιο γλαφυρά  και  παραστατικά   το   μήνυμα  που θέλει να μεταδώσει  ο  Πλάτωνας , ότι  δηλαδή  το  γέλιο  είναι το μέσο με το  οποίο  μπορούν να  διδαχθούν  στον μαθητή  δύσκολες  ή  και  πολλές φορές  πληκτικές  γνώσεις. Με τον τρόπο αυτό , διεγείρεται  το ενδιαφέρον  του αναγνώστη  και  γίνεται  πιο εύκολα  κατανοητό  αυτό  που  υποστηρίζει ο Πλάτωνας , και  κατ΄ επέκταση  ο  συγγραφέας

3.      Να  αναγνωρίσετε  την ορθότητα  ή το ψεύδος  των ακόλουθων  προτάσεων, με βάση  το περιεχόμενο  της παραγράφου  . Να  εντοπίσετε  τα σχετικά  χωρία  

·         Τα  τραγούδια και  τα αστεία  πρέπει  να  αποτελούν   τον  κυρίαρχο  σκοπό  του  μαθήματος    Λ  (Αυτά δεν είναι αυτοσκοπός αλλά απλώς μέσον, προκειμένου να συντελεστεί η μάθηση ευκολότερα)

·         Κατά  τον Πλάτωνα, για να αποφευχθεί  η κατανάλωση  βλαβερών πραγμάτων  από έναν άρρωστο , πρέπει  αυτά να του  δίνονται   σε  φαγητά  χωρίς  γεύση      Σ  ( ό,τι δεν επιτρέπεται να πάρει (πλην όμως τα επιθυμεί) του προσφέρεται με άνοστα φαγητά)

·         Το χιούμορ   ουσιαστικά  αποτελεί   μία όψη  του  διαλόγου  μεταξύ   εκπαιδευτικού  και μαθητή  Σ  (Αναπόσπαστο λοιπόν στοιχείο της παιδευτικής αξίας του διαλόγου, και συνεπώς συστατικό της διδασκαλίας, είναι και το λεγόμενο χιούμορ του δασκάλου)

·         Τα  παιδιά  δεν έχουν ως  βασικό κριτήριο των ενεργειών τους  το ευχάριστο και το δυσάρεστο    Λ   ( η χαρά και η λύπη είναι πρωταρχική αίσθηση και βασικό κριτήριο ενεργειών των παιδιών)

4.      Να   αντικαταστήσετε  τις  λέξεις με τα  έντονα στοιχεία  με  άλλες συνώνυμες  που ταιριάζουν σε πιο οικείο  ύφος λόγου  

αποδεικνύονται , αντέχουν, ενισχύεται , φαγητά, ακολουθούν 

Γ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ  

α]Πως θα χαρακτηρίζατε  το ύφος  που κυριαρχεί   σε  καθεμία  από    τις ακόλουθες παραγράφους     ; β] Ποιες εκφραστικές επιλογές     επιβεβαιώνουν  την απάντησή σας  ;

Στην πρώτη παράγραφο , κυριαρχεί   ένα  ύφος  ζωηρό  και  ειρωνικό . Η συντάκτρια μεταφέρει  τις  εμπειρίες  της από τις διακοπές που έκανε  σε ένα  νησί. Ο  λόγος της  χαρακτηρίζεται  από μικρές  περιόδους  , πολλά  σημεία στίξης που σχολιάζουν ειρωνικά  τα συμβάντα , α΄ πληθυντικό  πρόσωπο  , φράσεις  χωρίς  ρήμα .

Στη δεύτερη παράγραφο  , το ύφος είναι  επιστημονικό . Περιγράφεται  η  διαδικασία χειρουργικής   αφαίρεσης ενός αιχμηρού   αντικειμένου  από  το σώμα ενός  ανθρώπου. Χρησιμοποιούνται    ειδικό λεξιλόγιο [εμπεπαρμένα  τμήματα  , έμπαρση, στο ύψος  του ισημερινού   ], γ  πρόσωπο , παθητική σύνταξη

1

Δ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ  

1.       Ο  συγγραφέας    οργανώνει   την  παράγραφο  που  ακολουθεί    :  α] με  τη χρήση  μιας  αντίθεσης    β]παρουσιάζοντας  ένα  αίτιο  και  στη συνέχεια  τα αποτελέσματά  του  γ]με  μία  αναλογία . Να  επιλέξετε  τη  σωστή  απάντηση  και  να  δικαιολογήσετε  την  επιλογή  σας  

Ο  συγγραφέας χρησιμοποιεί  αντιθετικό   τρόπο  οργάνωσης  των ιδεών του . Καταδεικνύει  τη διαφορά μεταξύ παρελθόντος –παρόντος , τονίζοντας  ότι στο  παρελθόν  η γνώση ήταν προνόμιο  λίγων , ενώ  σήμερα , με την ευρεία  διάδοση  του βιβλίου, έχει  γίνει  κτήμα πολλών 

2.       Να   πυκνώσετε  το  περιεχόμενο  της παραγράφου  σε μία  περίοδο  μέχρι  25 λέξεις 

Στο παρελθόν μόνο λίγοι και ισχυροί ήταν κάτοχοι της γνώσης , ενώ σήμερα , με τη διάδοση του βιβλίου, η γνώση είναι κτήμα όλων   [22 λέξεις]

3.       Ο εκδημοκρατισμός και η αθρόα κατανομή των αγαθών του πνευματικού πολιτισμού   κατάργησε και τα όρια του πνευματικού προβαδίσματος  : Να  μετατρέψετε  τη σύνταξη  σε  παθητική  

και τα όρια του πνευματικού προβαδίσματος   καταργήθηκαν  από  τον  εκδημοκρατισμό   και την   αθρόα κατανομή των αγαθών του πνευματικού πολιτισμού   

4.       Με  το  β συνθετικό  των λέξεων να  σχηματίσετε  μία καινούρια  σύνθετη  λέξη , που να είναι  ουσιαστικό   :  προνόμιο, συνέβαινε, αντίθετο , φυλλομετρώντας , ανάγνωση 

διανομή ,  παράβαση,  πρόθεση, διάμετρος, επίγνωση

Ε ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ  

1.       Να  εξηγήσετε  τον λόγο για τον οποίο  ο  συγγραφέας   ανατρέχει  στο  παρελθόν , κάνοντας αναφορά  στο  Μαντείο  των Δελφών

Με την αναδρομή  στο παρελθόν , ο συγγραφέας  τονίζει  τη διαχρονικότητα  του  θέματος  που πραγματεύεται  και  βοηθά  τον  αναγνώστη να σχηματίσει  μία πληρέστερη  εικόνα για  αυτό . Παράλληλα , η αναφορά  του  έχει  και  ειρωνικό τόνο , καθώς θέλει να δείξει ότι  στο  παρελθόν  οι  αρχαίοι Έλληνες είχαν  ήδη  αντιληφθεί  την  αβασιμότητα  των  προβλέψεων  για το μέλλον .Τέλος, διεγείρει  το ενδιαφέρον   του  αναγνώστη  .

2.       Να   εντοπίσετε  τρία  σημεία  όπου  ο  λόγος  του  συγγραφέα   χαρακτηρίζεται  από προφορικότητα . Έπειτα, να εξηγήσετε  τι πετυχαίνει  με τον τρόπο  αυτό

·         φύλαγαν τα νώτα τους

·         δεν θα ρίσκαρε να χαλάσει το προφίλ της

·         πέφτουν έξω.

Με  την επιλογή  αυτή , ο συγγραφέας  εκλαϊκεύει  τον λόγο  του  , τον καθιστά  πιο άμεσο  και   προσελκύει  την προσοχή  του αναγνώστη. Ταυτόχρονα , προσδίδει και μία ειρωνική χροιά  στα λεγόμενά  του 

3.       δηλαδή ,  λοιπόν, για να  :  Να  αντικαταστήσετε  τις  διαρθρωτικές  λέξεις-φράσεις με άλλες  που  δηλώνουν  την ίδια   νοηματική  σχέση 

με άλλα  λόγια ,  συνεπώς,  προκειμένου να 

4.       Να  γράψετε μία  περίοδο- κατακλείδα , η  οποία να  συνοψίζει  το συμπέρασμα  που προκύπτει  από  την  επιχειρηματολογία  του συγγραφέα  

Επομένως,  οι  περισσότερες  προβλέψεις   αποδεικνύονται   στην πραγματικότητα  αβάσιμες  

ΣΤ  ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ  

1.       Η  παράγραφος  αυτή προέρχεται  από  ένα άρθρο. α] Ποιο γεγονός   ,το οποίο αναφέρεται  στο κείμενο, αποτέλεσε  την αφορμή  για τη συγγραφή του β] Ποιο  θέμα  πραγματεύεται  ο συγγραφέας  με αφορμή  το γεγονός  αυτό;

 α]Το γεγονός  που υπήρξε η  αφορμή  ήταν  ο βανδαλισμός  του γύψινου  αντίγραφου της ζωφόρου  του Παρθενώνα   στο  σταθμό του  μετρό  «Ακρόπολη» από  μία ομάδα νεαρών  β] Ο συγγραφέας  πραγματεύεται  το  θέμα  της  κακοποίησης  της  δημόσιας περιουσίας  , και ιδίως  των μνημείων του τόπου μας , από ορισμένους ανεύθυνους νεαρούς  , αναφερόμενος στα  συνθήματα που γράφουν και  σχολιάζοντάς  τα  

2.       Για  ποιον  λόγο χρησιμοποιεί  ο  συγγραφέας   ξενικές  λέξεις και φράσεις;

Οι  λέξεις  και οι φράσεις  αυτές είναι ουσιαστικά  τα συνθήματα  τα οποία  γράφονται  με λατινικούς  χαρακτήρες  από  τους  καταστροφείς  των μνημείων 

3.       Το  κείμενο  διακρίνεται  από  ένα  ύφος  προσωπικό  και οικείο. Να τεκμηριώσετε  την παρατήρηση  αυτή  με  αναφορά   σε  τρεις  γλωσσικές  -εκφραστικές   επιλογές 

·         χρήση  μικροπερίοδου  λόγου

·         εκτεταμένη χρήση  α  ενικού προσώπου 

·         η χρήση    ειρωνείας   , με  τη χρήση  σημείων στίξης  (  «ξένα», «παιδιά» )

Ζ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ  

Παρατηρώντας  την εικόνα  που ακολουθεί  , να γράψετε  σε  μία  παράγραφο  50-60 λέξεων  τα συναισθήματα  που  σας  προκαλεί 

Η δυστυχία του να είσαι άγαλμα στην  Αθήνα 

Είναι  αληθινά  δυσάρεστο να αντικρίζει κανείς  τέτοιες  εικόνες , οι  οποίες μαρτυρούν την   πολιτισμική υποβάθμιση  και  την έλλειψη ουσιαστικής  αγωγής  των  συμπολιτών μας , ιδιαιτέρως των νέων. Με θλίβει βαθύτατα και παράλληλα μου  προκαλεί  αγανάκτηση το γεγονός  ότι  τα παιδιά  αυτά αδυνατούν να αντιληφθούν ότι  τα μνημεία του  τόπου μας είναι  η δική  τους κληρονομιά , την οποία πρέπει να διαφυλάσσουν ως κόρη οφθαλμού [62 λέξεις] 

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ [ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ 15η ΕΝΟΤΗΤΑ]

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ   ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ  ΣΤΑ  ΑΡΧΑΙΑ  ΕΛΛΗΝΙΚΑ  ΤΗΣ  Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 

Α.  ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ  , Β 6.10-13·16, 1106b18-28· 1106b36-1107a6

Οἷον καὶ φοβηθῆναι καὶ θαρρῆσαι καὶ ἐπιθυμῆσαι καὶ ὀργισθῆναι καὶ ἐλεῆσαι καὶ ὅλως ἡσθῆναι καὶ λυπηθῆναι ἔστι καὶ μᾶλλον καὶ ἧττον, καὶ ἀμφότερα οὐκ εὖ· τὸ δ’ ὅτε δεῖ καὶ ἐφ’ οἷς καὶ πρὸς οὓς καὶ οὗ ἕνεκα καὶ ὡς δεῖ, μέσον τε καὶ ἄριστον, ὅπερ ἐστὶ τῆς ἀρετῆς. Ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τὰς πράξεις ἔστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις καὶ τὸ μέσον. Ἡ δ’ ἀρετὴ περὶ πάθη καὶ πράξεις ἐστίν, ἐν οἷς ἡ μὲν ὑπερβολὴ ἁμαρτάνεται καὶ ψέγεται καὶ ἡ ἔλλειψις, τὸ δὲ μέσον ἐπαινεῖται καὶ κατορθοῦται· ταῦτα δ’ ἄμφω τῆς ἀρετῆς. Μεσότης τις ἄρα ἐστὶν ἡ ἀρετή, στοχαστική γε οὖσα τοῦ μέσου. […]

 Ἔστιν ἄρα ἡ ἀρετὴ ἕξις προαιρετική, ἐν μεσότητι οὖσα   τῇ πρὸς ἡμᾶς, ὡρισμένῃ λόγῳ καὶ ᾧ ἂν ὁ φρόνιμος ὁρίσειεν. Μεσότης δὲ δύο κακιῶν, τῆς μὲν καθ’ ὑπερβολὴν τῆς δὲ κατ’ ἔλλειψιν· καὶ ἔτι τῷ τὰς μὲν ἐλλείπειν τὰς δ’ ὑπερβάλλειν τοῦ δέοντος ἔν τε τοῖς πάθεσι καὶ ἐν ταῖς πράξεσι, τὴν δ’ ἀρετὴν τὸ μέσον καὶ εὑρίσκειν καὶ αἱρεῖσθαι.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α1.Να  επιβεβαιώσετε  ή να διαψεύσετε  το περιεχόμενο  των ακόλουθων προτάσεων με  βάση  το  κείμενο  . Να  τεκμηριώσετε  την απάντησή σας με αναφορά   σε χωρία  του κειμένου   [10  μονάδες]

1.      Ο  Αριστοτέλης   κατά  την παρουσίαση  των συναισθημάτων  χρησιμοποιεί  το ασύνδετο  σχήμα 

2.      Ένας   από  τους  κανόνες  τους  οποίους πρέπει να ακολουθούμε  κατά  την εκδήλωση των συναισθημάτων μας   είναι   ο  σωστός   λόγος  

3.      Ο  Αριστοτέλης   για   να  δείξει   τι ισχύει  στην περίπτωση  των πράξεων  χρησιμοποιεί   επαγωγικό  συλλογισμό  

4.      Η  αρετή   δεν   επιλέγεται  ελεύθερα  από το άτομο

5.      Η   ηθική  αρετή  είναι  μία  έξη  η  οποία   προϋποθέτει  τη φρόνηση 

Β1. Ο  Αριστοτέλης  υποστηρίζει  ότι  η  ηθική αρετή σχετίζεται  με την  υποκειμενική μεσότητα. Ποια  στοιχεία , ωστόσο, προσδίδουν, κατά  την άποψή του,  αντικειμενικότητα   σε αυτή τη μεσότητα;  [10  μονάδες]

Β2.α]Γιατί  η αρετή  είναι  ταυτόχρονα  το  μέσο  και  το άριστο; Να  εξηγήσετε   το  νόημα  της  παραπάνω φράσης;  β] « Ἔστιν ἄρα ἡ ἀρετὴ ἕξις προαιρετική, ἐν μεσότητι οὖσα   τῇ πρὸς ἡμᾶς, ὡρισμένῃ λόγῳ καὶ ᾧ ἂν ὁ φρόνιμος ὁρίσειεν» :  Να   παρουσιάσετε   τα  συστατικά   του   ορισμού    της αρετής   [οριστέα  έννοια  , γένος,  ειδοποιός διαφορά] ,     ,όπως δίνεται   στην περίοδο  αυτή  από  τον  Αριστοτέλη   [10  μονάδες :   5+5] 

 

Β3. Να   επιβεβαιώσετε  ή να διαψεύσετε  το περιεχόμενο  των ακόλουθων προτάσεων   [10  μονάδες]

1.      Η  επιστροφή  του Πλάτωνα  στην  Αθήνα  από το   δεύτερο    ταξίδι  του στη  Σικελία  και  η επαφή  του με  τον  Αριστοτέλη   έγινε   το    365  π.Χ.

2.      Εκτός  των άλλων  ιδιοτήτων του  ο  Εύδοξος  από την  Κνίδο  ήταν  και   γεωλόγος  

3.      Ο   Αριστοτέλης  έμεινε   στην  Αθήνα   την  πρώτη  φορά   ως  το   347 π.Χ.

4.      Η   συγκέντρωση  των   158  πολιτειών  του  Αριστοτέλη  έγινε   πριν  από  τη συγγραφή   του σημαντικότερου  μέρους  των  Πολιτικών  του 

5.      Όταν  ο   Αριστοτέλης  έγραψε  τον   παιάνα  για τον  Ερμία, ο  Ερμίας  είχε ήδη πεθάνει 

Β4.  Α]Να  εντοπίσετε  στο  κείμενο  πέντε  λέξεις  οι οποίες  έχουν διαφορετική  σημασία  στη  νέα  ελληνική γλώσσα. Να  γράψετε  αρχικά  τη σημασία  τους  στο κείμενο  και έπειτα   στη νέα  ελληνική  γλώσσα     Β]  Να  γράψετε  ένα  παράγωγο [όχι  σύνθετο]    ουσιαστικό  στη νέα  ελληνική   γλώσσα   από  τις ακόλουθες  λέξεις του κειμένου     : ἄριστον , ἁμαρτάνεται ,ψέγεται ,εὑρίσκειν    ,ἡσθῆναι     [10  μονάδες  :  5+5]

Β5.  Να   συγκρίνετε   τον τρόπο  με τον οποίο  αξιολογεί  ο Αριστοτέλης  τη μεσότητα  και  την υπερβολή/ έλλειψη   στο  κείμενο  αναφοράς  και στο  παράλληλο  κείμενο  που ακολουθεί    [10 μονάδες]

Ακόμη  το να κάνει  κανείς  λάθος  γίνεται  με  πολλούς  τρόπους  [γιατί  το  κακό    πάει  μαζί   το άπειρο, όπως δίδασκαν  οι Πυθαγόρειοι , ενώ  το καλό  πάει μαζί  με το πεπερασμένο]  , ενώ το κάνει κανείς  το σωστό   με έναν  μόνο τρόπο.  Και  για  αυτό  το ένα  είναι  δύσκολο, ενώ το άλλο εύκολο,   εύκολο να  αποτύχει κανείς  στο σκοπό του , ενώ δύσκολο  να τον πετύχει ]. Γι’ αυτό  λοιπόν  γνώρισμα  της  κακίας  είναι  η υπερβολή και η έλλειψη  , ενώ  της αρετής  η μεσότητα  . Όπως λέει και  ο στίχος  «Καλοί με έναν  τρόπο, κακοί  με πολλούς  τρόπους» 

[Αριστοτέλης,  Ηθικά  Νικομάχεια   Β  6  14  ]

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

KEIMENO   I

"Να επιστραφούν στην Ελλάδα"

Συνέντευξη με τον κ. Νικ Φίλντιγκ, το δημοσιογράφο της εφημερίδας "Mail of Sunday", ο οποίος πρώτος εξασφάλισε την παγκόσμια αποκλειστικότητα της αποκάλυψης των συμπερασμάτων του καθηγητή Σεντ Κλερ, o  οποίος  διαπίστωσε  τη  χρήση  χημικών  ουσιών  για τον καθαρισμό  των γλυπτών  του Παρθενώνα  από τους  υπεύθυνους του Βρετανικού  Μουσείου  

-        Συγχαρητήρια για την επιτυχία σας.

"Σας ευχαριστώ πολύ"

-        Πιστεύετε πως θα ήταν καλύτερο για τα γλυπτά να ήταν στην Ελλάδα τους τελευταίους δύο αιώνες;

" Είναι μια πολύ δύσκολη ερώτηση. Όταν τα αφαίρεσε από τον Παρθενώνα ο Λόρδος Έλγιν, υπήρξε ένας τρομακτικός ανταγωνισμός μεταξύ Άγγλων και Γάλλων να πάρουν ό,τι μπορούσαν. Αντικείμενα τέχνης από μια Ελλάδα που δεν είχε τον έλεγχο του εδάφους της. Αν δεν το έκανε ο Έλγιν, θα το έκαναν οι Γάλλοι. Θα τα είχε σήμερα κάποια άλλη δύναμη ή θα είχαν καταστραφεί. Το αίτημα της επιστροφής όμως δεν έχει σχέση μ' αυτό. Είναι κάτι σημερινό, είναι ένα ηθικό ζήτημα και έχει επίσης σχέση με την απόδοση δικαιοσύνης. Πρόκειται για αντικείμενα στενά συνδεδεμένα με την ελληνική αίσθηση ταυτότητας. Αν αντικείμενα της ίδιας σημασίας είχαν παρθεί από τη Βρετανία π.χ. από το Στόουνχετζ, κάθε Βρετανός θα τα ήθελε πίσω".

-        Πηγή της Ντάουνινγκ Στριτ δήλωσε προς το "Βήμα" ότι "η άποψη της αγγλικής κυβέρνησης συγκλίνει με αυτούς που πιστεύουν πως τα Γλυπτά του Παρθενώνα αποκτήθηκαν έπειτα από άδεια που εκδόθηκε από τη νόμιμη εξουσία της εποχής". Συμφωνείτε;

"Καθόλου. Ο Έλγιν δεν είχε άδεια. Κανένας δεν είδε το περίφημο φιρμάνι. Μόνο μια μετάφραση του. Σημειώστε πως δεν υπάρχει έγγραφο σε Οθωμανική Βιβλιοθήκη για οποιοδήποτε τέτοιο φιρμάνι. Επιπλέον, ακόμη και από τη μετάφραση που παρουσιάζεται ως αυθεντική δεν προκύπτει ότι δίδεται σε κανέναν η άδεια να αφαιρέσει οτιδήποτε από το ναό του Παρθενώνα. Το συγκεκριμένο έγγραφο μιλά για μετατόπιση χαραγμένων πλακών και βράχων. Όχι για την καταστροφή του κτιρίου. Όχι για την  αφαίρεση κομματιών από αυτό. Τα Γλυπτά πρέπει να  επιστραφούν στην Ελλάδα και κανένας στην Αγγλία δεν θα αισθανθεί προδομένος. Γιατί πολύ εύκολα σήμερα πετάμε προς την Αθήνα. Όσο για το Βρετανικό Μουσείο, μπορεί να εκθέσει αντίγραφα. Άλλωστε πολλά αντίγραφα που έγιναν πριν τη δεκαετία του '30 πλησιάζουν περισσότερο τα αρχαία αυθεντικά, γιατί τα  εκμαγεία τους δημιουργήθηκαν επάνω στα γλυπτά , προτού αυτά ξυστούν. Ακόμη, δεν πιστεύω ότι εκτίθενται σωστά στο Βρετανικό Μουσείο. Γιατί τα Μάρμαρα βρίσκονταν γύρω από το εξωτερικό ενός ναού. Τώρα βρίσκονται γύρω από το εσωτερικό ενός κτιρίου. Για τους Αρχαίους Έλληνες ο ναός με τα γλυπτά επάνω του ήταν το κέντρο. Σήμερα ο επισκέπτης είναι το κέντρο και τα γλυπτά παρατάσσονται γύρω του. Και μάλιστα δεν παρατάσσονται με την ίδια ροή, με την οποία βρίσκονταν επάνω στον Παρθενώνα. Στο Βρετανικό Μουσείο τα Γλυπτά του Παρθενώνα δεν αποδίδουν σωστά αυτό για το οποίο φτιάχτηκαν".

(από τον ημερήσιο τύπο, 14-6-1998).

      ΚΕΙΜΕΝΟ   ΙI  

           Επαναπατρισμός σε μη-πατρίδα;

1.         Ποια λογική έχει το αίτημα: να επιστραφούν στο σημερινό ελλαδικό κράτος όσα γλυπτά του Παρθενώνα κατέχει και εκθέτει το Βρετανικό Μουσείο;

2.         Η αυθόρμητη απάντηση της συντριπτικής νομίζω πλειονότητας των σημερινών Ελλήνων θα ήταν τα γλυπτά αυτά μας ανήκουν. Είναι έργα των προγόνων μας, έκφανση της Ιστορίας μας, οι Βρετανοί τα έκλεψαν από τη δική μας πατρίδα.

3.         Υποθέτω και τις αντιρρήσεις των Βρετανών, κυρίως τις ενδόμυχες (πριν από την ευγενική διαμόρφωση της διατύπωσης): Οι πολιτισμοί δεν έχουν φυσικούς κληρονόμους, κληρονόμοι αναδείχνονται όσοι αξιοποιούν δημιουργικά το κληροδότημα. Τα γλυπτά του Παρθενώνα ανήκουν στους λαούς που έχουν την καλλιέργεια να κατανοήσουν τη διαχρονική αξία και σημασία τους για τη σύνολη ανθρωπότητα - ανήκουν στους λαούς που αναδείχθηκαν εκ των πραγμάτων κληρονόμοι του αρχαιοκλασικού πολιτισμού.

4.          Τέτοιοι είναι ,εδώ και αιώνες, μόνο οι λαοί της ευρωπαϊκής Δύσης, πιστεύουν οι Βρετανοί. Αυτοί καλλιέργησαν τα κλασικά γράμματα, σπούδασαν την αρχαιοελληνική τέχνη, εξέδωσαν και ερμήνευσαν τα κείμενα της αρχαιοελληνικής γραμματείας, μετέφεραν με το νεοκλασικισμό στα πέρατα της γης το ρυθμό και την αισθητική της Αρχαίας Ελλάδας.

5.         Φαντάζομαι τους Βρετανούς να αντιτάσσουν τον ίδιο το δικό μας Κοραή, που δεχόταν, όπως όλοι οι Δυτικο­ευρωπαίοι, ότι οι νεώτεροι Γραικοί δεν έχουμε σχέση με τους αρχαίους Έλληνες. Γι' αυτό έφτιαξε και τη θεωρία της "μετακένωσης"¹. Ότι μόνο με τον εκδυτικισμό  μας οι Γραικοί θα μπορέσουμε να ξαναγίνουμε Έλληνες, αφού η ελληνικότητα διασώθηκε ιστορικά μόνο στη μετακαρολίνια  Εσπερία² και όχι στην ποικιλότροπα αλλοτριωμένη γεωγραφική Ελλάδα. Τι καταλαβαίνετε σεις από ελληνικότητα, θα ήθελαν να μας πουν οι Βρετανοί, και επομένως με ποιους τίτλους διεκδικείτε τα γλυπτά του Παρθενώνα; Βάλτε τον μέσο διανοούμενο Γραικό της σήμερον ή τις πολιτικές μας ηγεσίες να απαντήσουν στο ερώτημα: γιατί ο Παρθενώνας είναι σημαντικότερο έργο τέχνης από τον πύργο του Άιφελ - μετρήστε αν έχετε το κουράγιο, το μέγεθος της κατά κεφαλήν πολιτιστικής και μορφωτικής σας υπανάπτυξης.

6.    Αφού την αττική γη, που σας χαρίστηκε να κατοικείτε, την ατιμάσατε βάναυσα εκβαρβαρώνοντας την ιερή ομορφιά της - τα Γλυπτά του Παρθενώνα σας μάραναν; Η αλήθεια του Παρθενώνα μένει ανερμήνευτη δίχως την αλήθεια του αττικού τοπίου και αυτήν τη δεύτερη αλήθεια την κάνατε τσιμεντένια λέπρα γυφτιάς, βρωμιάς και έσχατης ασχήμιας. Στον πιο εγκληματικό βανδαλισμό της Ιστορίας, στην τριτοκοσμική γραικική σας πρωτεύουσα, δώσατε το όνομα της πόλης των Αθηνών, πώς να σας εμπιστευθούμε λείμματα τέχνης ανυπέρβλητης;
7.    Τόσο σεβασμό έχετε για την Αρχαία Ελλάδα, φαντάζομαι να συνεχίζουν απαντώντας στο αίτημα μας οι Βρετανοί, ώστε αρνηθήκατε και το μοναδικό λώρο ζωής που θα μπορούσε να σας δένει μαζί της: τη γλώσσα. Καταργήσατε, παρά τις ψευδαισθητικές επιφάσεις, τη διδασκαλία των αρχαίων στα σχολεία σας, πετσοκόψατε τη γλώσσα σας από τις ρίζες της, γι' αυτό και τα σημερινά σας γραικικά είναι κωμικά ανάπηρα, συμπλεγματικά. Η νεολαία σας σήμερα, οι ηλικίες κάτω των τριάντα ετών, δεν καταλαβαίνουν πια όχι την "κοινή" ελληνική, αλλά ούτε και πρόσφατους συγγραφείς σας, όπως ο Παπαδιαμάντης και ο Ροΐδης. Πόσο ποσοστό του πληθυσμού σας έχει διαβάσει έστω και τρεις αράδες του Αριστοτέλη, του Πλάτωνα, του Θουκυδίδη; Από πού λοιπόν αντλείτε το θράσος να ονομάζετε προγόνους σας τους αρχαίους Έλληνες και να διεκδικείτε κατ' αποκλειστικότητα τα όσα αυτοί κληροδότησαν στην ανθρωπότητα;

Χρήστος Γιανναράς

'μετακένωση: συνώνυμο μετάγγιση, (μτφ) η μετάδοση σε άλλον τόπο ή πρόσωπο, ιδεών, γνώσεων.

'μετακαρολίνια Εσπερία: ο δυτικός ευρωπαϊκός χώρος όπως διαμορφώθηκε μετά τον Καρλομάγνο.

ΚΕΙΜΕΝΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ

Κική Δημουλά, «Βρετανικό μουσείο (Ελγίνου μάρμαρα)»

Στην ψυχρή του Μουσείου αίθουσα
την κλεμμένη, ωραία, κοιτώ
μοναχή Καρυάτιδα.
Το σκοτεινό γλυκύ της βλέμμα
επίμονα εστραμμένο έχει
στο σφριγηλό του Διονύσου σώμα
(σε στάση ηδυπαθείας σμιλευμένο)
που δυό βήματα μόνον απέχει.
Το βλέμμα το δικό του έχει πέσει
στη δυνατή της κόρης μέση.
Πολυετές ειδύλλιον υποπτεύομαι|
τους δυό αυτούς να 'χει ενώσει.
Κι έτσι, όταν το βράδυ η αίθουσα αδειάζει
απ' τους πολλούς, τους θορυβώδεις επισκέπτες,
τον Διόνυσο φαντάζομαι
προσεκτικά απ' τη θέση του να εγείρεται
των διπλανών γλυπτών και αγαλμάτων
την υποψία μην κινήσει,
κι όλος παλμό να σύρεται
τη συστολή της Καρυάτιδας
με οίνον και με χάδια να λυγίσει.

Δεν αποκλείεται όμως έξω να 'χω πέσει.
Μιαν άλλη σχέση ίσως να τους δένει
πιο δυνατή, πιο πονεμένη:
Τις χειμωνιάτικες βραδιές
και τις εξαίσιες του Αυγούστου νύχτες
τους βλέπω,
απ' τα ψηλά να κατεβαίνουν βάθρα τους,
της μέρας αποβάλλοντας το τυπικό τους ύφος,
με νοσταλγίας στεναγμούς και δάκρυα
τους Παρθενώνες και τα Ερεχθεία που στερήθηκαν
στη μνήμη τους με πάθος ν' ανεγείρουν.

[πηγή: Κική Δημουλά, Ποιήματα, Ίκαρος, Αθήνα 2005 , σ. 36-37]

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α1.Να   παρουσιάσετε  περιληπτικά   τις  απόψεις   του  κυρίου  Νικ Φίλντιγκ   σχετικά με   την επιστροφή των γλυπτών  του Παρθενώνα  στην Ελλάδα  σε  70 -80  λέξεις     (  15  μονάδες)

Β1.Να  επιβεβαιώσετε  ή να διαψεύσετε  το περιεχόμενο  των ακόλουθων προτάσεων  με βάση  το περιεχόμενο  του κειμένου  ΙΙ .  Να  τεκμηριώσετε  την απάντησή  σας με αναφορά  στο  κείμενο      (10  μονάδες) 

1. Όλοι  οι Έλληνες  τάσσονται  υπέρ  της  επιστροφής   των μαρμάρων  του Παρθενώνα  στην Ελλάδα
2. Οι Βρετανοί υποστηρίζουν  ότι   τα  μνημεία    δεν ανήκουν απαραίτητα   στους  λαούς   που τα  δημιούργησαν  
3. Κατά  τον Κοραή, απαραίτητη προϋπόθεση  για   την επανασύνδεση  των Ελλήνων με  τον κλασικό  τους  πολιτισμό  είναι   η  απόρριψη   των στοιχείων  του δυτικού πολιτισμού 
4. Βασική αντίρρηση  των Βρετανών  για την επιστροφή των  γλυπτών  του  Παρθενώνα  είναι   εκτός  των άλλων  και  το δυσμενές  οικιστικό  περιβάλλον  της  σημερινής  Αθήνας 
5. Η  σημερινή  ελληνική  νεολαία  , κατά  τους Βρετανούς,  αδυνατεί να κατανοήσει  κείμενα  που είναι  γραμμένα  στην καθαρεύουσα 

Β2.  Να   συγκρίνετε  τα υπογραμμισμένα  χωρία   των  κειμένων  Ι  και  ΙΙ   ως προς  το περιεχόμενό  τους  σε μία    παράγραφο  70-80  λέξεων   (10  μονάδες)

Β3. Πώς θα  χαρακτηρίζατε  το  ύφος  του κειμένου  ΙΙ;  Να   τεκμηριώσετε  την απάντησή  σας   με  αναφορά  στις  γλωσσικές  επιλογές  του συγγραφέα  (5 μονάδες)

Β4.α) Ένας   από τους τρόπους  πειθούς  που αξιοποιεί ο συγγραφέας  του κειμένου  Ι  είναι  η επίκληση  στη λογική . Να  εντοπίσετε  στο  κείμενο  ένα  τεκμήριο  και  ένα  επιχείρημα   ( 4 μονάδες)    β) Με  ποιο τρόπο  ο τίτλος του κειμένου   ΙΙ   εξυπηρετεί  το βασικό  μήνυμα  που θέλει να μεταδώσει  ο συγγραφέας;   ( 5   μονάδες)

Β5. τα Γλυπτά του Παρθενώνα σας μάραναν;   /  αρνηθήκατε και το μοναδικό λώρο ζωής που θα μπορούσε να σας δένει μαζί της: τη γλώσσα /   πετσοκόψατε τη γλώσσα σας από τις ρίζες της   : Να  αποδώσετε   με  κυριολεκτικό  τρόπο  τις  παραπάνω μεταφορικές  εκφράσεις     (  6  μονάδες) 

Γ. Ποια  είναι  η  εμπειρία  που  αποκόμισε  η  ποιήτρια  από  την επίσκεψή  της  στην αίθουσα  του  Βρετανικού  Μουσείου όπου εκτίθενται  τα γλυπτά  του Παρθενώνα;  Ποιο  είναι  το  θέμα  που αναδεικνύεται, κατά την προσωπική σας άποψη, από το  ποίημα;     ( 15 μονάδες) 

Δ. Να διερευνήσετε ,σε μία ομιλία  σας  σε ένα εκπαιδευτικό συνέδριο ποια είναι σήμερα η σχέση της ελληνικής κοινωνίας αλλά και της πολιτείας με τα κειμήλια του αρχαίου πολιτισμού μας, καθώς και πως μπορεί  η ελληνική εκπαίδευση να προσφέρει την απαραίτητη υποδομή, ώστε οι νέες γενιές να μάθουν να τα εκτιμούν (400 λέξεις). [30 μονάδες]