ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ

 

              ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ

 

1.      ΠΟΥ ΑΠΑΝΤΑ ΚΥΡΙΩΣ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΥ

 

·         Στις  υποανάπτυκτες κυρίως χώρες ,όπου δεν υπάρχει μέριμνα από την πλευρά της πολιτείας για την παροχή του μορφωτικού αγαθού σε όλους ανεξαιρέτως τους πολίτες  ή δεν υπάρχουν τα απαραίτητα οικονομικά και τεχνικά μέσα  για την οργάνωση δωρεάν δημόσιας εκπαίδευσης.

2. ΜΟΡΦΕΣ   ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΥ

 

ΟΡΓΑΝΙΚΟΣ	ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ	ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΣ
Είναι  η  έλλειψη   στοιχειωδών  γνώσεων , όπως  η  ικανότητα  ανάγνωσης  και  γραφής  , αρίθμησης  και  εκτέλεσης  πράξεων.	Είναι  η  μη  ολοκλήρωση  της  υποχρεωτικής  εκπαίδευσης	Είναι   η  άγνοια  του τρόπου  λειτουργίας  και   της  χρήσης   των τεχνολογικών  μέσων ,όπως  οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές

 

 

3.ΠΟΙΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΠΛΗΤΤΕΙ ΚΥΡΙΩΣ Ο ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ;

 

·         Γυναίκες 

·         Ηλικιωμένους 

·         Οικονομικά ασθενέστερους πολίτες ,οι οποίοι ,προκειμένου να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα προς το ζην , θέτουν σε δεύτερη μοίρα την πνευματική τους συγκρότηση

·         Κοινωνικές ομάδες ,οι οποίες τίθενται στο περιθώριο  για διάφορους λόγους[π.χ. αθίγγανοι]

·         Οικονομικούς   μετανάστες

 

4.ΠΟΙΟΙ   ΛΟΓΟΙ  ΟΔΗΓΟΥΝ ΣΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΥ

Α.  ΣΕ  ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ  ΚΛΙΜΑΚΑ

·         Πολεμικές και εμφύλιες συγκρούσεις στις χώρες του τρίτου κόσμου δεν επιτρέπουν  στο λαό να απολαμβάνει το αγαθό της παιδείας. Συχνά μάλιστα στρατολογούνται μικρά παιδιά και γυναίκες .Στην  περίπτωση  της χώρας  μας ,περιπέτειες  όπως  ο  πόλεμος του  40 ,   η  Κατοχή  ή   ο  Εμφύλιος   είχαν  ως αποτέλεσμα  αρκετοί  Έλληνες  να στερηθούν τον εγγραμματισμό  τους   ,παρασύροντας  και  τη  χώρα   στην  οπισθοδρόμηση .

·         Η ανδροκρατική  οργάνωση ορισμένων  κοινωνιών δεν επιτρέπει στις γυναίκες να  αποδράσουν από το στενό κλοιό του σπιτιού και να μορφωθούν. Σε   πολλές  από  αυτές  τις  κοινωνίες  μάλιστα   ο  θρησκευτικός   φανατισμός  επιφυλάσσει   στις  γυναίκες  ανισότιμη  αντιμετώπιση  σε  ευρύτερο  επίπεδο .  Έτσι οι  γυναίκες  αδυνατούν  να  γνωρίσουν  και  να   διεκδικήσουν  τα  δικαιώματά  τους .Αφήνουν τη μοίρα  τους  στα χέρια  των ανδρών

·         Το   φαινόμενο της παιδικής εργασίας : Παιδιά που θα έπρεπε να παρακολουθούν μαθήματα στο σχολείο,  αναγκάζονται να  ακολουθήσουν το σκληρό δρόμο της βιοπάλης ,να εργαστούν  σε μία πολύ ευαίσθητη ηλικία. Αυτό   οφείλεται  κυρίως στη  δεινή  οικονομική  κατάσταση  της  οικογένειάς τους     και στη   νοοτροπία  των  γονιών τους ,   οι  οποίοι  θεωρούν  τις  σπουδές   των  παιδιών   τους  πολυτέλεια  ,όταν    μάλιστα  αυτές  τους  επιβαρύνουν  οικονομικά

·         Άλλοτε πάλι  ορισμένοι ισχυροί λαοί επιδιώκουν  να παραμένουν κάποιοι άλλοι αναλφάβητοι , έτσι ώστε να τους εκμεταλλεύονται και να τους ελέγχουν  πιο εύκολα .Έτσι  , δε  βοηθούν  υποανάπτυκτους  λαούς  να  οργανώσουν  το  εκπαιδευτικό  τους  σύστημα  , παρέχοντάς  τους  μέσα  και  τεχνογνωσία  ή   τα δικά τους  φώτα  και τις δικές  τους  εμπειρίες πάνω στην  εκπαίδευση  .

ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ   ΣΤΗΝ  ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ  ΤΗΣ   ΕΛΛΑΔΑΣ

·         Συχνά ,επίσης,  οι άνθρωποι που ζουν μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα ,δεν έχουν τις ίδιες ευκαιρίες για μόρφωση . Ιδιαίτερα  οι κάτοικοι των ορεινών  περιοχών  έρχονται  αντιμέτωποι  με πολλά  προβλήματα  , καθώς : α] συχνά  τα παιδιά  τους  αναγκάζονται  να μετακινηθούν  σε  γειτονικά  χωριά  ή πόλεις , για  να φοιτήσουν στο σχολείο .Σε  πολλές  περιπτώσεις  μάλιστα  δεν υπάρχουν  μέσα μεταφοράς  και  οι μαθητές  είναι  υποχρεωμένοι   να μεταβούν στο σχολείο  με  τα πόδια  , διανύοντας  πολύ μεγάλες  αποστάσεις  β] δεν υπάρχουν  φροντιστήρια  , προκειμένου να   παράσχουν  στήριξη  στους  μαθητές  που  υστερούν  σε  κάποια  μαθήματα  γ] σπανίζουν   οι    βιβλιοθήκες  , τα  μορφωτικά  κέντρα  ή  οι  πολιτιστικοί σύλλογοι  που  θα  προσφέρουν  ερεθίσματα  για  μόρφωση   

·         Η αδιαφορία της πολιτείας για ορισμένες κοινωνικές ομάδες ,που έχουν τη δική τους πολιτιστική παράδοση ή  διαφορετική εθνικότητα   [τσιγγάνοι , μετανάστες ,πρόσφυγες  κλπ.]. Στις  περιπτώσεις  αυτές  δηλαδή  δεν   υπάρχουν  στα  σχολεία   αρκετά    τμήματα  υποδοχής  και  ένταξης  των μαθητών που ανήκουν σ’ αυτές τις  ομάδες  , προκειμένου  να  μπορούν να προσαρμοστούν   στο  σχολικό  περιβάλλον  και  να  παρακολουθούν  χωρίς  εμπόδια  [όπως η γλώσσα , οι  πολιτιστικές  συνήθεις  ή και η θρησκεία ]  τα  μαθήματα .Γενικότερα   δε   η  πολιτεία  δεν προσπαθεί  να  παρωθήσει  τους  γονείς  αυτών των  παιδιών να στέλνουν τα παιδιά  τους στο σχολείο .

·         H   χαμηλή ποιότητα   του   εκπαιδευτικού  μας   συστήματος  ,το οποίο βασιζόμενο στις  εξετάσεις και την αποστήθιση ,απωθεί αντί να έλκει τους μαθητές. Έτσι , είναι  σύνηθες  το  φαινόμενο  της  εγκατάλειψης των  βασικών  σπουδών   σε  μικρή  ηλικία  , προκειμένου  ο  μαθητής  να  καταρτιστεί  σε  κάποια  τέχνη  ή  και  να εργαστεί . Παράλληλα  , η χαμηλή ποιότητα  του  εκπαιδευτικού  συστήματος  έχει   μεγάλη  σχέση  με  την  αποφοίτηση  μαθητών  οι  οποίοι  παρά την ολοκλήρωση  των σπουδών τους  στερούνται  βασικές  γνώσεις  που  χαρακτηρίζουν   έναν  πραγματικά  μορφωμένο  άνθρωπο [π.χ.  αδυνατούν  να κατανοήσουν  κείμενα , να  εκφραστούν  άρτια , να  κάνουν στοιχειώδεις  αριθμητικές  πράξεις ]

 

5.ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

 

Α. Συνέπειες για το άτομο

 

·         Γίνεται  αντικείμενο εκμετάλλευσης  από τους επιτήδειους και τους κοινωνικά ισχυρούς , επειδή  ακριβώς  αγνοεί  τα  δικαιώματά  του  αλλά  και τον τρόπο με τον οποίο  μπορεί  να τα υπερασπιστεί .

·         Ο αναλφάβητος  έχει περιορισμένη αντίληψη για τον κόσμο  που τον περιτριγυρίζει .Μπορεί να ξέρει μόνο όσα  βλέπει και ακούει και στερείται τη δυνατότητα  να αποκομίσει πλήθος γνώσεων .Αδυνατεί  επιπλέον  να έχει και να διατυπώνει τη γνώμη του πάνω σε διάφορα  κοινωνικά και άλλα προβλήματα

·         Αισθάνεται μειονεκτικά απέναντι στους άλλους ανθρώπους  ,ειδικά σ’ αυτούς που είναι καλλιεργημένοι ,και δεν έχει το θάρρος να δημιουργήσει σχέσεις μαζί τους.

·         Η επαγγελματική του αποκατάσταση  είναι ιδιαίτερα δύσκολη ,αφού μπορεί να  απορροφηθεί  κατά κανόνα μόνο σε  χειρωνακτικά ,χαμηλά αμειβόμενα  ή με ελάχιστο κοινωνικό  κύρος  επαγγέλματα  .Έτσι , σε  μία  εποχή   οικονομικής κρίσης   αντιμετωπίζει   πιο συχνά  το  ενδεχόμενο  της  ανεργίας 

·         Η έλλειψη πνευματικής καλλιέργειας   συνεπάγεται μία   γενική οπισθοδρόμηση της ζωής του . Είναι  προσκολλημένος    σε προλήψεις και δεισιδαιμονίες και  δεν αξιοποιεί τη δύναμη της λογικής του

 

Β. Συνέπειες   για την κοινωνία

 

·         Ο αναλφαβητισμός   επιδρά αρνητικά   στην οικονομική ζωή του τόπου. Είναι   αδύνατο  να προωθηθεί η οικονομία ενός τόπου   ή να υπάρξει τεχνολογική ανάπτυξη ,όταν υπάρχουν αναλφάβητοι

·         Υποβαθμίζεται     η  ποιότητα  της πολιτικής ζωής ενός  τόπου . Εύκολα  δηλαδή ανθίζουν  φαινόμενα  όπως η δημαγωγία  , ο  μεσσιανισμός , η  οχλοκρατία .Οι  πολίτες   δεν  ασκούν  ουσιαστικό έλεγχο στην εξουσία  , αλλά  άγονται και φέρονται  σύμφωνα  με τις διαθέσεις  της

·         Όταν οι άνθρωποι είναι αναλφάβητοι  ,παρατηρείται πολιτιστική   κατάπτωση ,οι αναλφάβητοι δεν είναι σε θέση να εκτιμήσουν  τα γράμματα  , τις  τέχνες  , την παράδοση ,  τον πολιτισμό και δεν ενδιαφέρονται για τη διατήρηση    και  την  προαγωγή  τους .

·         Παράλληλα , ένας  αναλφάβητος  λαός  είναι  ένας   ανιστόρητος  λαός . Αγνοεί  το  παρελθόν του  , αγνοεί  τις  αξίες  του  και   εύκολα   γίνεται  θύμα  της  ξενομανίας  και  της  μαζοποίησης .

 

6.ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΥ

 

·         Ατομική προσπάθεια και θέληση κάθε αναλφάβητου να ξεπεράσει το πρόβλημα  μέσα  από  τη  συνειδητοποίηση της  αξίας της μόρφωσης . Σ’ αυτό μπορεί  να  βοηθηθεί   από  κάποιους  συνανθρώπους  του  που θα του υποδείξουν  τον τρόπο  με τον οποίο μπορεί  να ξεπεράσει  το  πρόβλημά του . Ωστόσο , σε κάθε  περίπτωση  θα πρέπει  να αποφεύγεται  ο στιγματισμός  του αναλφάβητου  , γιατί  κάτι τέτοιο  μπορεί να  επιδεινώσει  αντί  να  βελτιώσει  το πρόβλημα . 

·         Επίσης  , πρέπει  να  γίνει  συνείδηση  σε όλους  η  ανάγκη  για  μία  διά  βίου   εκπαίδευση όλων των  ανθρώπων .Ο σημερινός  δηλαδή  άνθρωπος  οφείλει  να  αντιληφθεί  ότι  δεν  αρκεί  πια  η φοίτησή  του  στο  σχολείο και στο πανεπιστήμιο , προκειμένου να μπορεί  να παρακολουθεί  με άνεση  τις  ραγδαίες  εξελίξεις  σε  όλους τους τομείς  της  ζωής . Οπότε  συνεχώς  πρέπει να εκμεταλλεύεται  τις  ευκαιρίες  για  επιμόρφωση   και  κατάρτιση.

·         Καθιέρωση  της  δωδεκαετούς  υποχρεωτικής  εκπαίδευσης  για  όλα  τα  παιδιά  ανεξαρτήτως  κοινωνικής  προέλευσης . Η  εκπαίδευση  αυτή ωστόσο  θα  πρέπει  , πέρα  από την παροχή ειδικών γνώσεων  σε  διάφορα  αντικείμενα  , να έχει   ουσιαστικό  ανθρωπιστικό  περιεχόμενο , να  παράγει  αληθινά  μορφωμένους  ανθρώπους  και όχι  απλά  καλούς  επαγγελματίες  .

·         Το  παραπάνω θα πρέπει  να  συνδυαστεί   με  την  οικονομική υποστήριξη των οικογενειών που αντιμετωπίζουν προβλήματα επιβίωσης ,ώστε να αποδεσμεύουν    τα νεαρά μέλη τους   από κάθε απασχόληση

·         Η πολιτεία να δημιουργήσει   : α]μονάδες λαϊκής  επιμόρφωσης  β]κέντρα αναλφάβητων  γ]περισσότερα νυκτερινά σχολεία , για να φοιτούν πιο πολλοί εργαζόμενοι  δ] περισσότερα ειδικά σχολεία για παιδιά με μαθησιακές   δυσκολίες

 

·         Οι ισχυροί  λαοί της γης να επιδεικνύουν ενδιαφέρον για την πνευματική  καλλιέργεια των υποανάπτυκτων λαών

 

          Αντιμετωπίζοντας τον αναλφαβητισμό των νέων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

 

1.             Καθώς εκατομμύρια μαθητές σχολείων από όλη την Ευρώπη προετοιμάζονται για τη νέα σχολική χρονιά, η στατιστική διαπίστωση, ότι ένας στους πέντε δεκαπεντάχρονους εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) στερείται των βασικών γνώσεων ανάγνωσης και γραφής, δύσκολα μπορεί να γίνει κατανοητή. Πρόκειται, βεβαίως, για ένα θέμα με σοβαρότατες κοινωνικές προεκτάσεις, αφού πιθανότατα να αποτελέσει εμπόδιο για τη μελλοντική απασχόληση αυτών των παιδιών ή και ακόμα να οδηγήσει στον κοινωνικό αποκλεισμό τους. Η ανάγκη για άμεση δράση στο ζήτημα του αναλφαβητισμού έχει ήδη επισημανθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

2.           Ενδεικτικό μπορεί να θεωρηθεί ότι ποσοστό της τάξης του 20% των δεκαπεντάχρονων στην ΕΕ, είχε κριθεί το 2009 ότι έχει πολύ χαμηλή επίδοση σε θέματα ανάγνωσης. Μια διεθνής έκθεση που δημιουργήθηκε από το «Πρόγραμμα για Διεθνή Αξιολόγηση των Μαθητών» (PISA) εξετάζει τις επιδόσεις δεκαπεντάχρονων μαθητών στην ανάγνωση, στα μαθηματικά και στις θετικές επιστήμες.

3.           Η έκθεση αυτή, η οποία κάθε τρία χρόνια ανανεώνεται, έχει αναδείξει ότι σε σχέση με άλλα συγκρίσιμα κράτη παγκοσμίως, σε αυτό το θέμα η ΕΕ έχει τις χαμηλότερες επιδόσεις. Η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα μαθητών, που χαρακτηρίζεται από τις πολύ στοιχειώδεις γνώσεις ανάγνωσης και γραφής, δικαιολογημένα αναμένεται να αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα μετά το σχολείο.

4.           Σύμφωνα με μελλοντικές εκτιμήσεις, μέχρι το τέλος αυτής της δεκαετίας, θα αυξηθεί αρκετά το ποσοστό των θέσεων εργασίας που θα προϋποθέτουν εξειδικευμένη κατάρτιση υψηλού επιπέδου. Αυτό θα δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τους αναλφάβητους να βρουν εργασία, ενώ πολύ ορατός είναι ο κίνδυνος για τον επακόλουθο κοινωνικό τους αποκλεισμό.

5.           Η ανάγκη για δράση δεν αφορά μόνο μαθητές σχολείων, αλλά και ενήλικες. Περίπου ογδόντα εκατομμύρια Ευρωπαίοι ενήλικες, το ένα τρίτο δηλαδή του εργατικού δυναμικού της ΕΕ, έχουν πολύ λίγες ή τις απαραίτητες γνώσεις. Σε έναν ραγδαία μεταβαλλόμενο κόσμο, στον οποίο η διά βίου μάθηση θεωρείται πλέον το κλειδί για επαγγελματική απασχόληση, οικονομική επιτυχία και ολοκληρωμένη συμμετοχή στην κοινωνία, η απουσία των βασικών γνώσεων γραφής και ανάγνωσης μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά προβληματική. Μια αποτελεσματική αντιμετώπιση του αναλφαβητισμού, άλλωστε, θα μπορούσε να έχει θετικές συνέπειες σε μια σειρά από άλλα ζητήματα, όπως τη φτώχεια, την ανεργία και την υγεία. Γι' αυτούς τους λόγους, λοιπόν, πολλοί οργανισμοί έχουν αναλάβει δράση και κατά του αναλφαβητισμού που παρατηρείται στους ενήλικες.

6.           Η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο τη μείωση του ποσοστού των αναλφάβητων δεκαπεντάχρονων μέσα στα επόμενα οκτώ χρόνια. Πρόκειται για έναν από τους πέντε κοινούς ευρωπαϊκούς στόχους στο θέμα της εκπαίδευσης. Με το κάθε κράτος-μέλος να είναι βεβαίως υπεύθυνο για το δικό του εκπαιδευτικό σύστημα, οι πολιτικές που αποφασίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο σκοπεύουν στο να υποστηρίξουν τις εθνικές δράσεις.

7.             Για την αντιμετώπιση του αναλφαβητισμού εντός της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προγραμματίσει μια σειρά από στοχευμένες δράσεις, σχέδια και μελέτες. Πρώτη από αυτές τις δράσεις θα είναι μια καμπάνια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, η οποία θα σκοπεύει στο να δοθούν κίνητρα σε παιδιά, έφηβους, αλλά και ενήλικες, για να διαβάζουν, αλλάζοντας το στυλ της ζωής τους και επομένως το κοινωνικό προφίλ τους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επίσης αρχίσει δύο έρευνες οι οποίες στοχεύουν στη συλλογή περισσότερων στοιχείων σχετικών με την ανάγνωση, στη συμμετοχή των γονιών στο θέμα της αντιμετώπισης του αναλφαβητισμού και στη διδασκαλία του διαβάσματος. Σκοπός αυτών των ερευνών είναι να εντοπιστούν από τη μία οι πιο σημαντικές παράμετροι που επηρεάζουν την ικανότητα για ανάγνωση και από την άλλη να αναδειχθούν πετυχημένες πρακτικές στο εθνικό επίπεδο κάθε χώρας μέλους της ΕΕ. Η μάχη, λοιπόν, κατά του αναλφαβητισμού έχει ξεκινήσει.

 

Ιστοσελίδα της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου Ευρωπαϊκής Ένωσης, 23.8.2012 (διασκευή).

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α1α. Να   επιβεβαιώσετε  ή να διαψεύσετε  το περιεχόμενο  των ακόλουθων  προτάσεων, σύμφωνα με το κείμενο  . Να  τεκμηριωθεί η απάντησή  σας με αναφορές  στο κείμενο

1.       Ο συγγραφέας   συνδέει  την έλλειψη βασικών γνώσεων  ως προς την ανάγνωση  και τη  γραφή  με  την  περιθωριοποίηση   των ατόμων  αυτών 

2.       Οι  μαθητές  στις χώρες  της  ΕΕ  έχουν καλύτερες  επιδόσεις   στην ανάγνωση, στα μαθηματικά και στις θετικές επιστήμες, συγκριτικά  με άλλες περιοχές  του πλανήτη

3.       Η δια  βίου μάθηση    είναι  άσχετη από  την επαγγελματική αποκατάσταση   των ατόμων

4.       Κάθε κράτος –μέλος  της ΕΕ  πρέπει  να   χαράξει μόνο  του τη στρατηγική  για την αντιμετώπιση  του  αναλφαβητισμού

5.       Μία  από τις δράσεις  της  ΕΕ  είναι  η  παροχή κινήτρων  στα άτομα  προκειμένου να  αρχίσουν να  διαβάζουν 

 

Α1β. Ποιους   στόχους  έχει θέσει   και  με    ποιους τρόπους, σύμφωνα με το κείμενο, προσπαθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να αντιμετωπίσει το φαινόμενο του αναλφαβητισμού; (60-80 λέξεις)

Α2α. Ποια είναι τα δομικά στοιχεία της πέμπτης παραγράφου (Η ανάγκη για δράση .. .ενήλικες) του κειμένου;

Α2β. Ποια είναι τα δομικά στοιχεία της τελευταίας παραγράφου του κειμένου (Για την
αντιμετώπιση....... έχει ξεκινήσει);

Β1.α. Να  αντικαταστήσετε  τους  δύο    ξενόγλωσσους  όρους  με σημασιολογικά ισοδύναμες ελληνικές λέξεις/φράσεις: καμπάνια, προφίλ. Με τις σημασιολογικά ισοδύναμες ελληνικές λέξεις/φράσεις να δημιουργήσετε μία περίοδο 20-30 λέξεων.

Β1β. «Η απουσία των βασικών γνώσεων γραφής και ανάγνωσης μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά προβληματική». Χρησιμοποιώντας την παραπάνω πρόταση, να δημιουργήσετε μία παράγραφο 60-80 λέξεων.

Β1γ. Να δημιουργήσετε μία παράγραφο 60-80 λέξεων χρησιμοποιώντας καθεμιά από τις πέντε παρακάτω λέξεις της τελευταίας παραγράφου: κίνητρα, στοχεύουν, συμμετοχή, αντιμετώπισης, επίπεδο.

Β2α. Στις παρακάτω προτάσεις/φράσεις να χαρακτηρίσετε κυριολεκτική/δηλωτική ή μεταφορική/συνυποδηλωτική τη χρήση της γλώσσας:

1.       «στερείται των βασικών γνώσεων ανάγνωσης και γραφής»

2.       «η διά βίου μάθηση θεωρείται πλέον το κλειδί για επαγγελματική απασχόληση»

3.       «Η μάχη ...κατά του αναλφαβητισμού»

Β2β. «Η ανάγκη για άμεση δράση στο ζήτημα του αναλφαβητισμού έχει ήδη επισημανθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή»:1.   Να αιτιολογήσετε την επιλογή της σύνταξης από τον αρθρογράφο. 2.Να μετατρέψετε την παθητική σύνταξη σε ενεργητική.

 

Γ.   Σε  ένα  άρθρο  που θα δημοσιευθεί στη σχολική  εφημερίδα   να παρουσιάσετε  σε    300-350  λέξεις  τους τρόπους  με  τους  οποίους  μπορεί  να αντιμετωπιστεί  το πρόβλημα  του αναλφαβητισμού. Να  αναφερθείτε   σε δράσεις  που μπορούν   να αναλάβουν    :  α]  το ίδιο  το αναλφάβητο άτομο  β] η  πολιτεία  

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΕ ΘΕΜΑ ΣΤΟ ΟΠΟΙΟ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

ΚΕΙΜΕΝΑ   ΑΝΑΦΟΡΑΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ Ι

    Το περιεχόμενο της ποιοτικής ζωής ποικίλλει από εποχή σε εποχή και από άνθρωπο σε άνθρωπο. Στη σύγχρονη εποχή η ποιότητα ζωής , σύμφωνα με την αντίληψη που επικρατεί  ,  ταυτίζεται με την απόκτηση όσο γίνεται περισσότερων  και πολυτελέστερων υλικών αγαθών , με την επιτυχία , την προβολή  και την άνεση που έχει ο άνθρωπος να απολαμβάνει ό,τι θέλει . Ψάχνει να βρει την ποιότητα σε έναν τρόπο ζωής που βασίζεται στις εντυπώσεις  , την επίδειξη , στην εξωτερική –και γι’ αυτό επιφανειακή  - εικόνα  μιας προσποιητής  και αγοραίας  ευδαιμονίας . Και το σπουδαιότερο  είναι πως , ξεκινώντας απ’ αυτή την  αρχή , όχι μόνο αδιαφορεί  για τις άλλες αξίες  της ζωής , αλλά και προσπαθεί με κάθε τρόπο να τις υποτάξει στην ανάγκη να υπηρετηθεί τέλεια  η ποσότητα  , η  αφθονία και  το «όραμα» της καλοπέρασης.

    Έτσι , διαπιστώνουμε καθημερινά  πως οι ανθρώπινες σχέσεις  δημιουργούνται  με κριτήριο  το συμφέρον , οι ηθικές αξίες  δεν  έχουν νόημα , η πνευματική καλλιέργεια  θεωρείται ανούσια  και ανώφελη , το περιβάλλον  καταστρέφεται και η κοινωνία  βρίσκεται  συχνά   σε αδυναμία να  εκπληρώσει τους πρωταρχικούς  σκοπούς της , ανθρώπινες , δηλαδή , σχέσεις  με όσο γίνεται λιγότερα προβλήματα .

   Οι συνέπειες  της κατάστασης αυτής , κατά έναν τραγικό τρόπο , είναι αντιστρόφως  ανάλογες με τις επιθυμίες  και τις επιδιώξεις  του σύγχρονου ανθρώπου . Πετυχαίνει , συνήθως ,  τα αντίθετα  από αυτά  που  επιδιώκει . Η ρύπανση και η μόλυνση του περιβάλλοντος  δημιουργούν ανθυγιεινές   συνθήκες διαβίωσης. Οι συνθήκες αυτές επιβαρύνονται  αφόρητα από το συνωστισμό  πλήθους ανθρώπων  στα σύγχρονα αστικά κέντρα . Η έλλειψη κατάλληλων έργων υποδομής  , η ηχορρύπανση , το καυσαέριο , οι ελάχιστοι χώροι πρασίνου , η στενοχωρία των διαμερισμάτων στις πολυκατοικίες  συνθέτουν ένα ασφυκτικό  τοπίο για τους ανθρώπους που ζουν στις μεγαλουπόλεις.

     Οι δυσμενείς  περιβαλλοντικές   συνθήκες , κατά φυσική αλληλουχία , επιδρούν καταλυτικά και στην ψυχοσύνθεση του ανθρώπου και στις σχέσεις  του με το συνάνθρωπό του . Χάνει την ηρεμία  του , δεν έχει διάθεση , συχνά ούτε και τη δυνατότητα , να επικοινωνήσει με τους άλλους  , αποξενώνεται και κυριεύεται από το άγχος . Αυτές τις  «αρρώστιες  του πολιτισμού μας» υποθάλπει  και ο χαρακτήρας της σύγχρονης εργασίας , που δεν είναι πια δημιουργική  , αλλά τυποποιημένη  , μηχανική και συχνά  εντατική . Και τα προβλήματα αυτά γίνονται ακόμη μεγαλύτερα  από τις απαιτήσεις  , πραγματικές ή εικονικές , της ζωής  στην εποχή μας . Ζώντας  σε τέτοιο κλίμα  , ο άνθρωπος  εξουθενώνεται , και κλονίζεται αναπόφευκτα  η σωματική και κυρίως  η ψυχική του υγεία.

     Σύμφωνα , λοιπόν , με όσα προαναφέραμε  , καταλήγουμε   στο συμπέρασμα πως ο σύγχρονος άνθρωπος μπορεί να  εξασφάλισε τα αναγκαία  προς το «ζην» αγαθά , αλλά όχι και τα προς το «ευ ζην» .Και θα μπορούσε να το πετύχει , γιατί τα μέσα και οι δυνατότητες  υπάρχουν. Λείπει , όμως , η αίσθηση του μέτρου που πρέπει να  τον διακρίνει σε κάθε  επιδίωξη και σε κάθε ενέργειά του και η περίσκεψη. Γι’ αυτό είναι ανάγκη  ο σύγχρονος άνθρωπος  να αναθεωρήσει πολλές από τις αντιλήψεις και τις αξίες του , πριν φτάσει σε σημείο που το πρόβλημα  δε θα είναι πια  η ποιότητα της ζωής του αλλά η ίδια η επιβίωσή του

Σπυρίδων Κούτρας, Πειστικός  λόγος 

ΚΕΙΜΕΝΟ  ΙΙ

     Σύμφωνα με το Διεθνές Συμβούλιο της Γαλλικής Γλώσσας, η ποιότητα ζωής ορίζεται ως η σωματική και ψυχολογική κατάσταση του ανθρώπου που του δίνει την αίσθηση της ικανοποίησης σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον. Κατά μία έννοια, η ποιότητα ζωής μπορεί να οριστεί ως ο βαθμός στον οποίο επικρατούν σε ένα δεδομένο περιβάλλον οι κατάλληλες συνθήκες που προσφέρουν ικανοποίηση στα άτομα.

     Η έννοια είναι πολύ γενικότερη από εκείνη του βιοτικού επιπέδου, το οποίο θεωρείται προϋπόθεση της ποιότητας ζωής. Η Διεθνής Ένωση για τις Έρευνες Ποιότητας Ζωής ορίζει ως βιοτικό επίπεδο την ποσότητα και ποιότητα των αγαθών και υπηρεσιών που παρέχονται στους πολίτες, όπως το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ), τον αριθμό των ιατρών ανά χίλια άτομα, το ποσοστό ΑΕΠ που δαπανάται για την υγεία και την παιδεία ή τον αριθμό των τηλεοράσεων και τηλεφώνων σε κάθε νοικοκυριό. Αντιθέτως, η ποιότητα ζωής αποτελεί το προϊόν αλληλεπίδρασης των κοινωνικών, οικονομικών, περιβαλλοντικών και υγειονομικών παραγόντων που επιδρούν στην ατομική και κοινωνική ανάπτυξη. Η υποβάθμιση ενός από τους εν λόγω παράγοντες αρκεί για να απειλήσει ή να επηρεάσει αρνητικά την ευημερία των ατόμων και των κοινωνιών. 

      Για το λόγο αυτό, η προώθηση της ποιότητας ζωής αποτελεί πολυδιάστατο ζήτημα. Όσον αφορά τους περιβαλλοντικούς παράγοντες, είναι απαραίτητη η προστασία της βιοποικιλότητας και η ανάπτυξη ενός ενιαίου σχεδίου διαχείρισης των φυσικών πόρων. Από οικονομικής πλευράς, είναι αναγκαίο να γίνει σωστός σχεδιασμός και ιεράρχηση των ατομικών αναγκών (ανθρωπιστική προσέγγιση), με την παράλληλη ανάπτυξη οικολογικών τεχνολογιών και την αναζήτηση της ωφελιμότητας της παραγωγής προς το κοινωνικό σύνολο. Σε κοινωνικό επίπεδο, η εξασφάλιση της ισότητας ανάμεσα σε όλους τους πολίτες και η παροχή των βασικών μέσων για την αυτοσυντήρησή τους αποτελεί βασικό στόχο για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Τέλος, είναι σημαντική η αρμονική σχέση όλων των ειδών περιβάλλοντος στα οποία δραστηριοποιούνται τα άτομα, από την οικογένεια έως την γειτονιά και την κοινότητα, καθώς και η σχέση τους με τον εξωτερικό κόσμο. 

      Πέρα όμως από τα προαναφερθέντα, η ποιότητα ζωής περιλαμβάνει και τη συμμετοχή, κυρίως των νέων ανθρώπων, στις δραστηριότητες της κοινότητας, στα πολιτιστικά και αθλητικά δρώμενα (Finance Canada, 2000). 

Ε.Παπάνης , Ποιότητα  ζωής 

ΠΑΡΑΓΩΓΗ  ΓΡΑΠΤΟΥ  ΛΟΓΟΥ 

Για  τις ανάγκες  μίας   ομαδικής  ερευνητικής  εργασίας   στην τάξη σας  καλείστε να  γράψετε  το κεφάλαιο   «Η  ποιότητα  της ζωής  του σημερινού  ανθρώπου» [350  περίπου  λέξεις].Μπορείτε να αξιοποιήσετε  στοιχεία  από τα κείμενα  αναφοράς  

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ    ΒΗΜΑΤΑ  

Α. Σκεφτόμαστε  και  γράφουμε   τον πρόλογο στο  κείμενο , προσεγγίζοντας  σφαιρικότερα  την έννοια  «ποιότητα  ζωής»  [Μπορούμε  για παράδειγμα  να  επισημάνουμε  τον υποκειμενικό  χαρακτήρα  αυτής  της  έννοιας  , την ιστορική  της διάσταση , την αναγκαιότητά  της στη σημερινή  εποχή  κλπ] 

Β.  Θέτουμε     ερωτήματα   τα  οποία   σχετίζονται  με   την κεντρική  έννοια 

Γ. Απαντάμε    στα  ερωτήματα  με  θεματικές  προτάσεις   

Δ. Ολοκληρώνουμε  με    τον  επίλογο  [Μπορούμε  να  τονίσουμε  τον ενεργητικό  ρόλο  του κάθε   ανθρώπου  για την  εξασφάλιση της ποιότητας  στη ζωή  του ] 

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ  ΤΡΟΠΟΣ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 

Ποιότητα  ζωής ! Μία  έννοια  που απασχολεί  τον άνθρωπο  από τα πρώτα  στάδια  της  κοινωνικής  του οργάνωσης. Κάθε  εποχή έδινε  μάλιστα   στην έννοια  αυτή  το  δικό  της περιεχόμενο, το  οποίο  συμβάδιζε  με  τις  υπάρχουσες  κοινωνικές  και πολιτικές  συνθήκες. Και φυσικά το   πρόβλημα αυτό  δε θα μπορούσε  παρά να ενδιαφέρει   και  τον σημερινό  άνθρωπο, ο  οποίος   συχνά –πυκνά  παραπονιέται  ότι   η ζωή  του  δεν έχει  ποιότητα. Ας  προσεγγίσουμε  όμως  το  ζήτημα  πιο αναλυτικά .

Α. Τι  σημαίνει  ποιότητα   ζωής   για  τους περισσότερους ανθρώπους στη σημερινή εποχή 

·         η  κατοχή  πλούτου   και  η  ικανοποίηση  των υλικών αναγκών  τους  

·         η  απόκτηση  και  η διατήρηση  μιας  καλής εξωτερικής  εμφάνισης 

·         η διαμονή   σε έναν  όμορφο  και  υγιεινό  χώρο 

·         η δυνατότητα  για εξέλιξη  στην εργασία  τους

·         η   καλή  υγεία    

·         η  πραγματοποίηση  ταξιδιών 

·         ο ελεύθερος  χρόνος  και   η δυνατότητα  για  ψυχαγωγία  

Β. Ποιο   είναι  το  αληθινό  περιεχόμενο   της έννοιας  «ποιότητα  ζωής»

·         η   μετρημένη  απόλαυση  των  υλικών  αγαθών 

·         η  παράλληλη  φροντίδα  για την υγεία , εξωτερική εμφάνιση  και  την  πνευματική – ηθική καλλιέργεια 

·         η   διατήρηση  της επαφής  του ανθρώπου  με  τη φύση

·         η  διαμονή   σε  ένα  πολιτισμένο   αστικό  ή   αγροτικό   τοπίο 

·         η   σύναψη υγιών  κοινωνικών  σχέσεων 

·         η  επικράτηση  της ειρήνης 

·         η   ύπαρξη ενός κράτους  δικαίου με :  ισότητα , δικαιοσύνη, αξιοκρατία  και μέριμνα   για τις  ασθενέστερες  κοινωνικές  ομάδες 

Γ. Γιατί   η   ζωή   του σημερινού  ανθρώπου  δεν έχει  ποιότητα 

·         Διαβίωση   σε   αφιλόξενες  πόλεις  [τσιμέντο , έλλειψη πρασίνου , ηχορρύπανση , ατμοσφαιρική ρύπανση ,  εξοντωτικοί  ρυθμοί ζωής ]

·         Κυριαρχία  άγχους  λόγω  του έντονου ανταγωνισμού  σε όλα τα επίπεδα 

·         Απουσία  κράτους  πρόνοιας   :  περιθωριοποίηση   χαμηλότερων κοινωνικών στρωμάτων , διεύρυνση  της  φτώχειας , άστεγοι  κλπ

·         Έξαρση κοινωνικών προβλημάτων ,όπως η  ανεργία  και η  εγκληματικότητα 

·         Μοναξιά , τυπικές  κοινωνικές  σχέσεις 

·         Εργασιακή  εκμετάλλευση με  αποτέλεσμα  τη δυσκολία   κάλυψης  των  αναγκών  του ατόμου  ή  την έλλειψη ελεύθερου  χρόνου 

 Δ. Από  ποιους  παράγοντες  εξαρτάται  η  ποιότητα  της ζωής  του  σημερινού  ανθρώπου 

·         Κοινωνικούς  : παροχή   ολοκληρωμένης παιδείας  ,  πολιτισμικό  επίπεδο  της κοινωνίας  μέσα στην οποία μεγαλώνει και ζει  το άτομο , κυρίαρχα  πρότυπα  και  αξίες

·         Πολιτικούς :  ύπαρξη  ή  ανυπαρξία  ενός δημοκρατικού πολιτεύματος , στάση  πολιτείας  απέναντι  στους  πολίτες ,  δυνατότητα  συμμετοχής των πολιτών στη  χάραξη της πολιτικής 

·         Οικονομικούς  :  Δυνατότητα  για αξιοπρεπή απασχόληση ,  αντιστοιχία  μισθών  και   τιμών  τω  προϊόντων  και των υπηρεσιών , οικονομική  κατάσταση  του  κράτους , παροχή  επιδομάτων  σε ευαίσθητες  κοινωνικές  ομάδες 

·         Πνευματικούς :  Μορφωτικό  επίπεδο  πολιτών ,  ποιότητα  εκπαιδευτικού  συστήματος  , ανάπτυξη γραμμάτων –τεχνών –επιστημών  

Ε. Τι πρέπει να  κάνει  ο άνθρωπος  , αν θέλει  να έχει  ποιότητα  η ζωή του 

·         Τήρηση  του μέτρου  και  αποφυγή  των υπερβολών 

·         Ιεράρχηση  των  αναγκών  του  σε  πραγματικές  και  περιττές 

·         Επανασύνδεση   με τη  φύση 

·         Δημιουργική  αξιοποίηση  του  ελεύθερου χρόνου  του 

·         Συμμετοχή  στα  κοινά 

·         Ανάπτυξη  υγιών  σχέσεων με τους  συνανθρώπους  του

·         Φροντίδα  για την  πνευματική  του καλλιέργεια    

ΕΠΙΛΟΓΟΣ 

Ολοκληρώνοντας  αυτή  τη σύντομη μελέτη , αξίζει  να  επισημάνουμε  ότι   κύριος  υπαίτιος για την  εξασφάλιση  μίας  ποιοτικής  ζωής  είναι   σε  κάθε περίπτωση  ο  καθένας μας . Εμείς  με  τις  σωστές  μας  επιλογές  , με  τη  θέληση  να απεγκλωβιστούμε  από   τη  δυστυχία  και την ασχήμια , με την τήρηση  ενός συνετού  τρόπου ζωής  , με τη    διεκδικητική και  αγωνιστική  μας  στάση , μπορούμε  να κάνουμε  αυτό το  μυστήριο  που λέγεται  ζωή  , να αποκτήσει   ουσία .